Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν προκαλεί ολοένα και περισσότερα ερωτήματα στη διεθνή πολιτική σκηνή. Την ώρα που οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται και η ένταση στη Μέση Ανατολή παραμένει υψηλή, οι δημόσιες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου αφήνουν να διαφανεί μια πιθανή στρατηγική: τη γρήγορη ολοκλήρωση της σύγκρουσης πριν αυτή εξελιχθεί σε έναν μακροχρόνιο και δαπανηρό πόλεμο. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο ο Λευκός Οίκος επιδιώκει ήδη τον τερματισμό των επιχειρήσεων ή αν οι δηλώσεις αυτές αποτελούν απλώς μέρος μιας επικοινωνιακής τακτικής.
Τις τελευταίες ημέρες ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει «πολύ σύντομα». Μιλώντας σε πολιτικούς συμμάχους και δημοσιογράφους, χαρακτήρισε την εκστρατεία εναντίον του Ιράν ως μια «βραχυπρόθεσμη επιχείρηση», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι βασικοί στρατιωτικοί στόχοι έχουν ήδη σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις έχουν προκαλέσει σημαντικές απώλειες στις στρατιωτικές υποδομές της Τεχεράνης, ενισχύοντας το αφήγημα ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση της αποστολής της.
Οι δηλώσεις αυτές έχουν επηρεάσει ακόμη και τις διεθνείς αγορές. Αναλυτές επισημαίνουν ότι επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα φαίνεται να στοιχηματίζουν πως η σύγκρουση δεν θα παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι ο Τραμπ δεν επιθυμεί έναν πόλεμο με απρόβλεπτο οικονομικό κόστος, ιδιαίτερα τη στιγμή που η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Πράγματι, η γεωπολιτική κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές διαταραχές στις ενεργειακές ροές. Η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου — έχει προκαλέσει διακοπές στη ναυσιπλοΐα και εκτόξευση των τιμών της ενέργειας. Το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική αστάθεια, κάτι που δημιουργεί πρόσθετα κίνητρα για γρήγορη αποκλιμάκωση.
Την ίδια στιγμή όμως η ρητορική του Αμερικανού προέδρου παραμένει αντιφατική. Ενώ μιλά για σύντομο τέλος του πολέμου, ταυτόχρονα προειδοποιεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κλιμακώσουν δραστικά τα πλήγματα εάν το Ιράν επιχειρήσει να διακόψει τη ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ο ίδιος δήλωσε ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο η αμερικανική απάντηση θα είναι «είκοσι φορές ισχυρότερη» από ό,τι μέχρι σήμερα.
Η διπλή αυτή γλώσσα αποτυπώνει πιθανότατα μια ευρύτερη στρατηγική. Από τη μια πλευρά η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη ώστε να επιτύχει συγκεκριμένους στόχους — κυρίως την αποδυνάμωση των πυραυλικών και στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν. Από την άλλη, φαίνεται να αποφεύγει ένα σενάριο πλήρους πολέμου ή αλλαγής καθεστώτος, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακροχρόνια αστάθεια στην περιοχή. Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών μέσων, ένα γρήγορο τέλος των επιχειρήσεων θα μπορούσε να σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον θα αρκεστεί σε περιορισμένα στρατιωτικά αποτελέσματα χωρίς να επιδιώξει την ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας.
Παρά τις εκτιμήσεις αυτές, η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει σύνθετη. Οι επιθέσεις συνεχίζονται, το Ιράν απαντά με πυραυλικά πλήγματα και απειλεί με πλήρη διακοπή των ενεργειακών ροών, ενώ οι συγκρούσεις έχουν ήδη προκαλέσει εκατοντάδες θύματα και σοβαρές καταστροφές. Η δυναμική ενός πολέμου συχνά ξεφεύγει από τον πολιτικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται πολλοί περιφερειακοί και διεθνείς παράγοντες.
Με βάση όλα τα δεδομένα, είναι πιθανό ότι ο Τραμπ επιδιώκει έναν σχετικά γρήγορο τερματισμό της σύγκρουσης — αλλά μόνο υπό όρους που θα του επιτρέψουν να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως στρατηγική νίκη. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να θέλει έναν πόλεμο σύντομο, ελεγχόμενο και πολιτικά διαχειρίσιμο. Το αν αυτό είναι εφικτό σε μια τόσο εύφλεκτη περιοχή όπως η Μέση Ανατολή παραμένει το μεγάλο ερώτημα των επόμενων εβδομάδων
Μουρίκη
