Η Κύπρος συνεχίζει την καθοδική της πορεία στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, καταλαμβάνοντας το 2026 την 80ή θέση ανάμεσα σε 180 χώρες. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια αρνητική στατιστική καταγραφή, αλλά ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα για την ποιότητα του μιντιακού περιβάλλοντος, την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και, τελικά, τη λειτουργία της ίδιας της δημοκρατίας στην Κύπρο.
Σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιοποίησε σήμερα η RSF, η ελευθερία του Τύπου βρίσκεται διεθνώς στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 25 ετών. Για πρώτη φορά στην ιστορία του δείκτη, περισσότερες από τις μισές χώρες και περιοχές του κόσμου κατατάσσονται στις κατηγορίες «δύσκολη» ή «πολύ σοβαρή» κατάσταση για τη δημοσιογραφία. Η RSF επισημαίνει ότι η δημοσιογραφία πιέζεται πλέον όχι μόνο από τη βία και τις φυλακίσεις, αλλά και από πιο σύνθετους μηχανισμούς: περιοριστικά νομικά πλαίσια, πολιτική εχθρότητα, οικονομική ασφυξία και εργαλειοποίηση της εθνικής ασφάλειας.
Στην κορυφή της κατάταξης παραμένει για δέκατη συνεχόμενη χρονιά η Νορβηγία, ενώ ακολουθούν η Ολλανδία, η Εσθονία και η Δανία. Στον αντίποδα, τελευταίες θέσεις καταλαμβάνουν χώρες όπως η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ερυθραία, με την τελευταία να βρίσκεται στην 180ή θέση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.
Η Κύπρος, με συνολική βαθμολογία 56,91, βρίσκεται στην 80ή θέση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιμέρους δείκτες: στην πολιτική διάσταση κατατάσσεται 95η, στην οικονομική 97η, στο νομικό πλαίσιο 93η και στο κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον 105η. Αντίθετα, καλύτερη είναι η εικόνα στον δείκτη ασφάλειας, όπου η Κύπρος βρίσκεται στην 51η θέση, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται κυρίως σε φαινόμενα φυσικής βίας κατά δημοσιογράφων, αλλά περισσότερο σε θεσμικές, πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις.
Η θέση αυτή τοποθετεί την Κύπρο λίγο πάνω από τα κατεχόμενα, τα οποία καταγράφονται χωριστά από την RSF ως “Northern Cyprus” και βρίσκονται στην 82η θέση, με συνολική βαθμολογία 56,57. Στην κατεχόμενη Κύπρο, η κατάσταση εμφανίζει επίσης σοβαρές αδυναμίες, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την οικονομική ανεξαρτησία των μέσων, την αυτολογοκρισία και τις πιέσεις που συνδέονται με την αυξανόμενη επιρροή της Άγκυρας.
Σε σύγκριση με την Ελλάδα, η Κύπρος βρίσκεται ψηλότερα, αλλά η διαφορά δεν είναι μεγάλη. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 86η θέση, παραμένοντας στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ζητήματα ελευθεροτυπίας. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο χώρες με αυταρχικά καθεστώτα, αλλά και δημοκρατίες της Ευρώπης, όπου η ελευθερία του Τύπου διαβρώνεται σταδιακά μέσα από πολιτικές πιέσεις, συγκέντρωση ιδιοκτησίας, οικονομική εξάρτηση και δικαστικές ή διοικητικές παρεμβάσεις.
Η έκθεση της RSF υπογραμμίζει ότι η μεγαλύτερη επιδείνωση διεθνώς καταγράφεται στον νομικό δείκτη. Σε 110 από τις 180 χώρες, δηλαδή σε πάνω από το 60%, το νομικό περιβάλλον για τη δημοσιογραφία επιδεινώθηκε σε σχέση με το 2025. Αυτό σημαίνει ότι όλο και περισσότερα κράτη χρησιμοποιούν νόμους περί εθνικής ασφάλειας, δυσφήμησης, παραπληροφόρησης ή τρομοκρατίας για να περιορίσουν την ερευνητική δημοσιογραφία και την κριτική προς την εξουσία.
Για την Κύπρο, το μήνυμα είναι σαφές. Η χώρα δεν βρίσκεται στις πιο σκοτεινές ζώνες του χάρτη, αλλά η 80ή θέση δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Αντίθετα, επιβεβαιώνει ότι το μιντιακό περιβάλλον χρειάζεται θεσμική ενίσχυση, περισσότερη διαφάνεια στην ιδιοκτησία και στη χρηματοδότηση των μέσων, ουσιαστική προστασία των δημοσιογράφων από πιέσεις και αγωγές εκφοβισμού, καθώς και καθαρότερες αποστάσεις ανάμεσα στην πολιτική εξουσία, τα οικονομικά συμφέροντα και τους οργανισμούς ενημέρωσης.
Η ελευθερία του Τύπου δεν κρίνεται μόνο από το αν ένας δημοσιογράφος μπορεί να γράψει χωρίς να φυλακιστεί. Κρίνεται και από το αν μπορεί να ερευνήσει χωρίς φόβο, να αποκαλύψει χωρίς να εξοντωθεί οικονομικά, να ασκήσει κριτική χωρίς πολιτικές συνέπειες και να εργαστεί σε ένα περιβάλλον όπου η ενημέρωση υπηρετεί τον πολίτη και όχι την εξουσία. Με την Κύπρο στην 80ή θέση, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα. Το ερώτημα είναι αν η πολιτεία, τα μέσα και η κοινωνία είναι έτοιμα να το αναγνωρίσουν και να το αντιμετωπίσουν.
