Υπάρχει ένα σημείο στη ζωή κάθε δημιουργού όπου το μεγάλο ερώτημα παύει να είναι τι θα αφηγηθεί και γίνεται ποιον θα πληγώσει για να το αφηγηθεί. Οι «Πικρές Γιορτές» του Πέδρο Αλμοδόβαρ περιστρέφονται ακριβώς γύρω από αυτό το άβολο ηθικό δίλημμα: έχει ο καλλιτέχνης το δικαίωμα να μετατρέπει τις ζωές των άλλων σε πρώτη ύλη για το έργο του;
Ο Ισπανός δημιουργός, στην πιο αυτοαναφορική ίσως περίοδο της καριέρας του, επιστρέφει σε ένα θέμα που τον απασχολεί εδώ και χρόνια: τη σχέση ανάμεσα στη μνήμη, την ενοχή και τη δημιουργία. Όμως αυτή τη φορά μοιάζει λιγότερο πρόθυμος να εξωραΐσει τον εαυτό του. Ο σκηνοθέτης της ταινίας δεν παρουσιάζεται ως ένας ευαίσθητος καλλιτέχνης που παλεύει με τα τραύματά του, αλλά ως ένας άνθρωπος που ενδέχεται να χρησιμοποιεί τους άλλους για να θρέψει το ταλέντο του.
Στον πυρήνα της ταινίας βρίσκεται μια σχεδόν σκληρή παραδοχή: η τέχνη δεν είναι πάντα πράξη αγάπης. Μερικές φορές είναι πράξη ιδιοποίησης. Ο συγγραφέας, ο σκηνοθέτης, ο ζωγράφος ή ο δημοσιογράφος συχνά δανείζονται ζωές που δεν τους ανήκουν. Κλέβουν στιγμές, εξομολογήσεις, μυστικά, ακόμη και τραύματα. Και στη συνέχεια τα μεταμορφώνουν σε έργο τέχνης. Το ερώτημα είναι αν η αισθητική δικαίωση αρκεί για να συγχωρήσει την ηθική παραβίαση.
Ο Αλμοδόβαρ δεν προσφέρει απαντήσεις. Αντίθετα, μοιάζει να κάθεται στο εδώλιο του κατηγορουμένου και να καταθέτει. Οι «Πικρές Γιορτές» θυμίζουν περισσότερο απολογία παρά αφήγηση. Μια εξομολόγηση ενός δημιουργού που αναρωτιέται αν η καριέρα του χτίστηκε πάνω σε ανθρώπους που αγάπησε, αλλά τελικά πρόδωσε.
Από κινηματογραφικής άποψης, η ταινία δεν διαθέτει την εκρηκτική δύναμη παλαιότερων αριστουργημάτων του. Η αφήγηση συχνά βαραίνει από τις ιδέες που θέλει να εκφράσει και ορισμένες σκηνές μοιάζουν να λειτουργούν περισσότερο ως φιλοσοφικά δοκίμια παρά ως κινηματογραφικές στιγμές. Ωστόσο, ίσως αυτό να είναι και το τίμημα της ειλικρίνειας. Οι «Πικρές Γιορτές» δεν επιδιώκουν να γοητεύσουν. Επιχειρούν να προβληματίσουν.
Στα 76 του χρόνια, ο Αλμοδόβαρ φαίνεται να εγκαταλείπει τη βεβαιότητα και να αγκαλιάζει την αμφιβολία. Δεν τον ενδιαφέρει πλέον να αποδείξει ότι είναι μεγάλος σκηνοθέτης. Τον ενδιαφέρει να αναρωτηθεί αν υπήρξε καλός άνθρωπος. Και αυτή είναι ίσως η πιο θαρραλέα πράξη που μπορεί να κάνει ένας καλλιτέχνης στο τέλος μιας σπουδαίας διαδρομής.
Οι «Πικρές Γιορτές» δεν είναι η καλύτερη ταινία του Αλμοδόβαρ. Είναι όμως μία από τις πιο ειλικρινείς. Και γι’ αυτό, παρά τις αδυναμίες της, αξίζει να τη δει κανείς όχι μόνο ως κινηματογράφο, αλλά και ως έναν στοχασμό πάνω στη φύση της δημιουργίας, της μνήμης και της ανθρώπινης ενοχής.
