Στην Επιτροπή Προσφύγων συζητήθηκαν οι εξελίξεις στο ανθρωπιστικό ζήτημα των αγνοουμένων, με αναφορές σε νέους εντοπισμούς στα κατεχόμενα, ανάγκη εντατικοποίησης των ερευνών και στήριξη των οικογενειών
Νέα στοιχεία ενώπιον της Επιτροπής Προσφύγων
Στοιχεία για την πορεία των ερευνών και των ταυτοποιήσεων αγνοουμένων παρουσιάστηκαν την Τρίτη στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, η οποία εξέτασε αυτεπάγγελτα τις εξελίξεις γύρω από ένα από τα πιο βαριά ανοικτά ζητήματα της κυπριακής τραγωδίας.
Το μέλος της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους, Λεωνίδας Παντελίδης, ανέφερε ότι έχουν ταυτοποιηθεί 1.100 αγνοούμενοι από τον επίσημο δικοινοτικό κατάλογο, καθώς και 250 πεσόντες.
Παράλληλα, ενημέρωσε ότι εντοπίστηκαν πρόσφατα έξι ακόμη αγνοούμενοι στα κατεχόμενα. Πρόκειται για δύο περιπτώσεις στην Κυρά Μόρφου, δύο στη Λάπηθο και δύο στο Λευκόνοικο.
Οι αριθμοί των ταυτοποιήσεων
Ο Επίτροπος Προεδρίας, Μάριος Χαρτσιώτης, ανέφερε ότι από τους 1.619 Ελληνοκύπριους αγνοουμένους έχουν ταυτοποιηθεί 859, ενώ εκκρεμούν 760 ταυτοποιήσεις.
Από τους 859 ταυτοποιηθέντες, οι 803 ταυτοποιήθηκαν από τη ΔΕΑ και οι 56 από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Σε σχέση με τους 77 Ελλαδίτες αγνοουμένους, έχουν ταυτοποιηθεί 40, ενώ από τους 40 αγνοουμένους της περιόδου 1963-64, έχουν ταυτοποιηθεί 18.
«Οι πληροφορίες αρχίζουν να εξαντλούνται»
Ο Μάριος Χαρτσιώτης υπογράμμισε ότι θέση της Κυβέρνησης είναι πως πρέπει να εντατικοποιηθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό οι προσπάθειες για διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων.
Όπως σημείωσε, η πληροφόρηση που λαμβάνεται αρχίζει να εξαντλείται, καθώς αρκετά πρόσωπα που γνώριζαν στοιχεία έχουν αποβιώσει.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι η άλλη πλευρά επιχειρεί να περιορίσει στον μέγιστο βαθμό τις πληροφορίες που δίνονται, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο το έργο των ερευνών.
Ανασκαφές και συνεργεία στα κατεχόμενα
Ο Λεωνίδας Παντελίδης ανέφερε ότι πέρυσι πραγματοποιήθηκαν 129 ανασκαφές.
Αυτή την περίοδο λειτουργούν οκτώ συνεργεία, εκ των οποίων τα επτά στα κατεχόμενα.
Εκ μέρους της ΔΕΑ, ο Ανδρέας Χρίστου ανέφερε ότι μέχρι στιγμής έχουν ολοκληρωθεί 40 ανασκαφές, ενώ συνεργεία βρίσκονται σε περιοχές όπως η Λάπηθος, η Άσσια, το Έξω Μετόχι, το Τζιάος, τα Λιβάδια Αμμοχώστου, η νεκρή ζώνη Γερολάκκου και η Χούλου.
Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι εργασίες θα αρχίσουν και στη στρατιωτική περιοχή Γερολάκκου.
Δύσκολες περιπτώσεις και μετακινήσεις οστών
Ο κ. Παντελίδης σημείωσε ότι η ΔΕΑ δεν εντοπίζει αγνοουμένους στον βαθμό που θα επιθυμούσε.
Εξήγησε ότι υπάρχουν ιδιαίτερα δύσκολες περιπτώσεις, τόσο λόγω των περιορισμένων πληροφοριών όσο και λόγω της μετακίνησης οστών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από εκπροσώπους συγγενών και κοινοτήτων σε περιπτώσεις όπως το Ορνίθι και το Δίκωμο, καθώς και στα εμπόδια που, όπως καταγγέλλεται, υπάρχουν για έρευνες στον σκυβαλότοπο Δικώμου.
Η Μαρία Λεοντίου Γεωργίου, θυγατέρα αγνοουμένου και μέλος της Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων Άσσιας, έκανε λόγο για απαράδεκτη κατάσταση, αναφερόμενη σε πληροφορίες για οστά στον σκουπιδότοπο του Δικώμου.
Μόνιμο εργαστήριο και οστεοφυλάκιο
Ο Επίτροπος Προεδρίας ανέφερε ότι έχει ολοκληρωθεί η παράδοση της πέμπτης φάσης εξέτασης σκελετικών δειγμάτων Ελλήνων και Κυπρίων πεσόντων και ότι αναμένονται νέες ταυτοποιήσεις.
Παράλληλα, προχωρούν οι διαδικασίες για τη δημιουργία μόνιμου ανθρωπολογικού εργαστηρίου της Κυπριακής Δημοκρατίας, με το Υπουργικό Συμβούλιο να αναμένεται να εγκρίνει σε επόμενη συνεδρία το κτήριο που θα το στεγάσει.
Την ίδια ώρα, αποφασίστηκε η δημιουργία μόνιμου οστεοφυλακίου για ταυτοποιημένους και μη ταυτοποιημένους πεσόντες.
Εξειδικευμένες γενετικές εξετάσεις
Ο κ. Χαρτσιώτης ανέφερε ακόμη ότι εξασφαλίστηκε €1 εκατομμύριο από τα κρατικά ταμεία για εξειδικευμένη γενετική εξέταση επιμολυσμένων οστών 32 ατόμων από το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου.
Όπως σημείωσε, τα περισσότερα οστά ανήκουν σε ΕΛΔΥΚάριους, ενώ τα πρώτα δείγματα έχουν ήδη σταλεί στο Ινστιτούτο και η διαδικασία ταυτοποίησης έχει ξεκινήσει.
Ζητούν άνοιγμα των αρχείων του τουρκικού στρατού
Εκπρόσωποι οργανώσεων συγγενών αγνοουμένων και βουλευτές επανέφεραν την ανάγκη να ασκηθούν πιέσεις προς την Τουρκία για άνοιγμα των στρατιωτικών αρχείων.
Ο Γιάννης Κολιός, Αντιπρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων, τόνισε ότι πρέπει να πειστεί η τουρκοκυπριακή πλευρά ώστε ο τουρκικός στρατός να ανοίξει τα αρχεία του.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Λυσανδρίδης, δήλωσε ότι η Τουρκία ακολουθεί την πρακτική του «σταγονόμετρου», αρνούμενη πρόσβαση σε στρατιωτικά αρχεία και έρευνες σε σημεία όπου υπάρχουν πληροφορίες για ομαδικούς τάφους.
Το ζήτημα ως Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης
Στη συζήτηση τέθηκε και η πρόταση το θέμα των αγνοουμένων να ενταχθεί στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Ο Χάρης Συμεωνίδης, Πρόεδρος της Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων περιόδου 1963-1964, διερωτήθηκε γιατί το ζήτημα να μην τεθεί ως ΜΟΕ.
Ανάλογη θέση εξέφρασε και ο κοινοτάρχης Άσσιας και Πρόεδρος της Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων Άσσιας, Χριστόφορος Σκαρπάρης, σημειώνοντας ότι παρά τις προσπάθειες της ΔΕΑ υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος λόγω προσκομμάτων και τακτικισμών.
Υπέρ της ένταξης του θέματος στα ΜΟΕ τάχθηκε και ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δήμος Γεωργιάδης.
Στήριξη στις οικογένειες και στα παιδιά των αγνοουμένων
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τη στήριξη των οικογενειών των αγνοουμένων.
Ο Γιάννης Κολιός έθεσε ζήτημα φροντίδας ηλικιωμένων γονέων και συζύγων αγνοουμένων, ζητώντας από Κυβέρνηση και Βουλή να λάβουν αποφάσεις.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Προσφύγων, Νίκος Κέττηρος, ζήτησε να βρεθεί μηχανισμός ώστε οι συγγενείς αγνοουμένων να λαμβάνουν το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες.
Ο Επίτροπος Προεδρίας ανέφερε ότι τα παιδιά των αγνοουμένων εντάσσονται πλέον στους παθόντες και ότι καταρτίστηκε μητρώο παιδιών αγνοουμένων, κατόπιν οδηγιών του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Το μητρώο έχει αποσταλεί στον Υπουργό Εργασίας, ο οποίος μαζί με τον Υπουργό Οικονομικών θα εξετάσει το είδος οικονομικής ενίσχυσης που μπορεί να δοθεί.
Ψηφιοποίηση φακέλων και επόμενα βήματα
Στη συνεδρίαση τέθηκε και το ζήτημα της ψηφιοποίησης των φακέλων των αγνοουμένων.
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα του Γιώργου Λυσανδρίδη, ο Μάριος Χαρτσιώτης ανέφερε ότι οι φάκελοι έχουν ψηφιοποιηθεί.
Ο Νίκος Κέττηρος προανήγγειλε νέα συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων για τα θέματα των αγνοουμένων την 1η Σεπτεμβρίου.
Μια ανθρωπιστική εκκρεμότητα που παραμένει ανοικτή
Η συζήτηση στην Επιτροπή ανέδειξε ξανά ότι το θέμα των αγνοουμένων δεν είναι απλώς ιστορικό ή πολιτικό ζήτημα.
Είναι μια διαρκής ανθρωπιστική εκκρεμότητα, όπως σημειώθηκε από βουλευτές και συγγενείς, η οποία παραμένει ανοιχτή για οικογένειες που εξακολουθούν να περιμένουν απαντήσεις.
Όσο οι πληροφορίες λιγοστεύουν, όσο οι μάρτυρες φεύγουν από τη ζωή και όσο η πρόσβαση σε κρίσιμα αρχεία και περιοχές παραμένει περιορισμένη, η ανάγκη για εντατικοποίηση των ερευνών γίνεται ακόμη πιο πιεστική.
