Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Οι Ιάπωνες καθαρίζουν, οι Νορβηγοί τραβάνε κουπί, οι Σκωτσέζοι βάζουν κώνους σε αγάλματα και το ποδόσφαιρο θυμίζει ξανά ότι δεν παίζεται μόνο στο χορτάρι
Το Μουντιάλ έχει πάντα δύο ιστορίες να διηγηθεί. Η μία γράφεται μέσα στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου. Η άλλη λίγο πιο πάνω. Στις κερκίδες. Στο φετινό Μουντιάλ, πολλές φορές γράφεται και έξω από αυτές: σε δρόμους, πλατείες, σταθμούς, μπαρ και fan zones.
Το Μουντιάλ του 2026, απλωμένο σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, δεν είναι μόνο η πρώτη διοργάνωση των 48 ομάδων. Είναι και ένα τεράστιο ανθρώπινο πανό, όπου κάθε φίλαθλος κουβαλά τη δική του υπερβολή και ιδιοτροπία, το δικό του μικρό τελετουργικό.
Το Μουντιάλ θυμίζει ότι η μπάλα μπορεί να είναι καμιά φορά το πρόσχημα και η κερκίδα το …θέαμα.
Οι Ιάπωνες που έμειναν ξανά για να καθαρίσουν
Η εικόνα δεν είναι καινούργια, αλλά παραμένει κάθε φορά εντυπωσιακή. Οι Ιάπωνες φίλαθλοι, μετά τους αγώνες της εθνικής τους, δεν αποχωρούν απλώς από το γήπεδο. Μένουν πίσω, ανοίγουν σακούλες και μαζεύουν σκουπίδια από τις εξέδρες και αναγκάζει εμάς τους “Ευρωπαίους” να νιώθουμε λίγη ντροπή.
Στο φετινό Μουντιάλ, μετά τη νίκη της Ιαπωνίας με 4-0 επί της Τυνησίας στο Μοντερέι, η εικόνα επαναλήφθηκε. Σύμφωνα με το Reuters, οι τοπικές αρχές στο Νουέβο Λεόν είχαν φροντίσει να διανεμηθούν χιλιάδες σακούλες σκουπιδιών στο γήπεδο, στο Fan Fest και σε τουριστικά σημεία, έπειτα από σχετικά αιτήματα Ιαπώνων φιλάθλων.
Το αξιοσημείωτο δεν είναι μόνο ότι καθαρίζουν. Είναι ότι οι ίδιοι δεν το παρουσιάζουν ως κάτι τρομερά σημαντικό. Για αυτούς είναι αυτονόητο. Για εμάς τους πολιτισμένους δεν είναι…
Οι Νορβηγοί και το Viking Row
Αν οι Ιάπωνες έδωσαν στο Μουντιάλ την πιο καθαρή εικόνα, οι Νορβηγοί του έδωσαν ίσως την πιο θεατρική. Το περίφημο Viking Row έγινε ένα από τα φετινά viral τελετουργικά: φίλαθλοι ντυμένοι στα κόκκινα κάθονται σε σειρές και μιμούνται συγχρονισμένα την κίνηση της κωπηλασίας, σαν πλήρωμα σε βίκινγκ πλοίο.
Το Reuters κατέγραψε τη σκηνή όχι μόνο μέσα στα γήπεδα, αλλά και σε κυλιόμενες σκάλες, σε καφετέριες και στην Times Square της Νέας Υόρκης. Μετά την πρόκριση της Νορβηγίας στα νοκ άουτ, το έκαναν ακόμη και οι παίκτες στο χορτάρι, μαζί με τον Μάρτιν Έντεγκααρντ και τον Έρλινγκ Χάαλαντ.
Στην αρχή μοιάζει αστείο. Μετά γίνεται ρυθμός. Και στο τέλος γίνεται ταυτότητα. Η Νορβηγία επέστρεψε σε Μουντιάλ για πρώτη φορά μετά το 1998 και οι φίλαθλοί της βρήκαν έναν τρόπο να δηλώσουν παρουσία χωρίς να χρειαστούν σύνθετα συνθήματα με πολλά σύμφωνα.
Οι Σκωτσέζοι, οι κώνοι και η Βοστώνη που δεν κοιμήθηκε
Την επιστροφή και την παρουσία της Σκωτίας σε Μουντιάλ μετά από 28 χρόνια δεν την λες και διακριτική. Η Tartan Army γέμισε τη Βοστώνη με φανέλες, κιλτ, τραγούδια, μπίρες και μια παλιά γλασκωβιανή συνήθεια: τους πορτοκαλί κώνους πάνω σε αγάλματα.
Δεκάδες χιλιάδες Σκωτσέζοι φίλαθλοι κατέκλυσαν τη Βοστώνη, τραγουδούσαν στους δρόμους μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες και οι κάτοικοι ξυπνούσαν “βλαστημόντας” και βλέποντας ιστορικά αγάλματα με κώνους στο κεφάλι. Η εικόνα παραπέμπει ευθέως στο διάσημο άγαλμα του Δούκα του Ουέλινγκτον στη Γλασκώβη, που εδώ και δεκαετίες εμφανίζεται συχνά με κώνο.
Επίσης η σκωτσέζικη παρουσία μεταφράστηκε σε ένα μικρό οικονομικό γεγονός. Πωλήσεις μπίρας (άφθονη μπύρα!), μπαρ που γέμισαν, tips που ανέβηκαν, πόλη κουρασμένη αλλά μάλλον κερδισμένη.
Οι Ολλανδοί και το πορτοκαλί ποτάμι
Οι Ολλανδοί δεν χρειάζονται πολλά για να φανούν. Χρειάζονται μόνο μα συντονιστούν στο χρώμα. Το πορτοκαλί. Στο Χιούστον, πριν από τον αγώνα της Ολλανδίας με τη Σουηδία, χιλιάδες φίλαθλοι πήραν μέρος στο Oranje Fanwalk, μια οργανωμένη πορεία προς το γήπεδο, με μουσική, συνθήματα, πορτοκαλί ρούχα και το γνωστό ολλανδικό fan bus να δίνει τον τόνο.
Περίπου 15.000 Ολλανδοί φίλαθλοι πραγματοποίησαν μία πορεία 2,5 μιλίων στη ζέστη του Τέξας, ενώ σουηδική και ολλανδική παρουσία έστησαν ένα προεόρτιο πολιτιστικό πανηγύρι πριν από τον αγώνα.
Δεν υπάρχει κάποια κρυφή φιλοσοφία. Μόνο χρώμα και παλμός. Οι Ολλανδοί κάνουν αυτό που ξέρουν: μετατρέπονται σε ένα πορτοκαλί ποτάμι.
Οι Βόσνιοι και το τραγούδι που άλλαξε νόημα
Η Βοσνία έφερε στο φετινό Μουντιάλ μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες κερκίδας. Ένα σατιρικό τραγούδι των Dubioza Kolektiv, το “U.S.A.”, που κάποτε μιλούσε ειρωνικά για τη μετανάστευση και το όνειρο μιας καλύτερης ζωής στην Αμερική, μετατράπηκε φέτος σε ανεπίσημο ποδοσφαιρικό ύμνο.
Το τραγούδι απέκτησε νέα ζωή μετά την πρόκριση της Βοσνίας στο Μουντιάλ, με αλλαγμένους στίχους και νέο βίντεο από το Σεράγεβο, μετατρέποντας ένα τραγούδι για τη φυγή σε σύνθημα εθνικής περηφάνιας.
Στο Λος Άντζελες, μάλιστα, οι Βόσνιοι φίλαθλοι έζησαν τη δική τους viral στιγμή έξω από το SoFi Stadium: χιλιάδες υποστηρικτές στα μπλε και κίτρινα με δρόμους μπλοκαρισμένους, με σημαίες να κκυματίζουν και τύμπανα να συνοδεύουν συντονισμένα χειροκροτήματα.
Ο «ζωντανός Λουμούμπα» του Κονγκό
Από όλα τα φετινά φαινόμενα, το πιο ενδιαφέρον ίσως έρχεται από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Ο Mισέλ N’ κούκα Mπολαντίνγκα, γνωστός ως Lumumba Vea, δεν στήτιξε την ομάδα του με φωνές και χορούς. Στεκόταν ακίνητος, σαν ζωντανό άγαλμα, με υψωμένο χέρι, αποτίοντας φόρο τιμής στον Πατρίς Λουμούμπα, τον δολοφονημένο ηγέτη της ανεξαρτησίας του Κονγκό.
Το Associated Press κατέγραψε την παρουσία του στο παιχνίδι Κολομβία – Κονγκό στη Γουαδαλαχάρα, σημειώνοντας ότι στάθηκε πάνω σε βάθρο πίσω από τον πάγκο της ομάδας, φορώντας έντονα χρώματα και μένοντας ακίνητος καθ όλη η διάρκεια του αγώνα.
Σε ένα Μουντιάλ όπου όλοι φωνάζουν και τραγουδάνε συνθήματα, η πιο δυνατή εικόνα ήταν ένας άνθρωπος που δεν κουνιόταν.
Μεξικανοί, Κορεάτες και η φιλία που έγινε σύνθημα
Στο Λος Άντζελες, οι πανηγυρισμοί μετά τον αγώνα Μεξικού – Νότιας Κορέας θύμισαν ότι οι σχέσεις των φιλάθλων έχουν και μνήμη. Η ιδιαίτερη συμπάθεια των Μεξικανών προς τους Νοτιοκορεάτες κρατά από το Μουντιάλ του 2018, όταν η νίκη της Νότιας Κορέας επί της Γερμανίας βοήθησε το Μεξικό να προκριθεί στην επόμενη φάση.
Σε Koreatown και Boyle Heights μετά τη νίκη του Μεξικού, καταγράφηκαν σκηνές με κόσμο στους δρόμους, κίνηση να μπλοκάρεται, πυροτεχνήματα και τη γνωστή ατάκα προς τους Κορεάτες φιλάθλους: «Κορεάτη αδελφέ, είσαι Μεξικανός».
Δεν ήταν όλα αθώα ή τέλεια οργανωμένα. Υπήρξαν και υπερβολές, ακόμη και κινητοποίηση της αστυνομίας για έλεγχο του πλήθους. Αλλά ως εικόνα αποτύπωσε μια φορτισμενη ποδοσφαιρική ανάμνηση με ιδιαίτερη αξία.
Το Μουντιάλ, τελικά, είναι η πιο μεγάλη ποδοσφαιρική σκηνή του κόσμου με σημαντικό πολιτιστικό ενδιαφέρον. Στις κερκίδες του, ανεβαίνουν πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικοί πολιτισμοί με την ίδια αποστολή: να κάνουν τη δική τους ομάδα να ακουστεί λίγο πιο δυνατά από όλες τις άλλες.
