Χωρίς ημερομηνία παραμένει η νέα διάσκεψη 5+1 – Προηγούνται προετοιμασία στην ουσία, συμφωνία στη μεθοδολογία και πρόοδος στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης
Ζωντανή, αλλά χωρίς άμεση επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, παραμένει η προσπάθεια στο Κυπριακό μετά τη διήμερη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.
Το βασικό αποτέλεσμα των επαφών ήταν η απόφαση του Γκουτέρες να συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση σε σχήμα 5+1, με τη συμμετοχή των δύο πλευρών, των τριών εγγυητριών δυνάμεων –Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας– και των Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, δεν καθορίστηκε ημερομηνία, καθώς ο Γενικός Γραμματέας ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί ακόμη μία συνάντηση χωρίς χειροπιαστό αποτέλεσμα.
Οι επαφές του Γκουτέρες στη Λευκωσία
Ο Αντόνιο Γκουτέρες είχε την Τρίτη χωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ το βράδυ παρέθεσε ιδιωτικό δείπνο στους δύο ηγέτες στην προστατευόμενη περιοχή των Ηνωμένων Εθνών.
Το πρωί της Τετάρτης ακολούθησε η κοινή συνάντηση των τριών στο παλαιό αεροδρόμιο Λευκωσίας. Οι συζητήσεις κάλυψαν την ουσία του Κυπριακού, τη μεθοδολογία μιας ενδεχόμενης νέας διαδικασίας, τις μέχρι σήμερα συγκλίσεις και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Η απόφαση για νέα 5+1 – Αλλά όχι άμεσα
Ο Γενικός Γραμματέας ανακοίνωσε ότι η νέα διευρυμένη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί μόνο μετά από επαρκή προετοιμασία σε τρία επίπεδα:
Στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ώστε να δημιουργηθεί καλύτερο κλίμα μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Στη μεθοδολογία, δηλαδή στους κανόνες, τη δομή και τον τρόπο διεξαγωγής μιας νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Στην ουσία του Κυπριακού, ώστε η 5+1 να έχει πραγματική πιθανότητα να ανοίξει τον δρόμο για επίσημες συνομιλίες.
«Δεν θέλω άλλες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτελέσματα», ήταν η χαρακτηριστική θέση του Γκουτέρες, ο οποίος επιδιώκει μια διάσκεψη που θα οδηγεί σε επόμενο, ουσιαστικό βήμα και όχι απλώς σε ακόμη έναν γύρο επαφών.
Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει, αυτή τη στιγμή, προγραμματισμένη συνάντηση για το Κυπριακό κατά την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν προηγουμένως στην εργασία με τις δύο πλευρές και τις εγγυήτριες δυνάμεις.
Χριστοδουλίδης: «Δεν ξεκινούμε από το μηδέν»
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, υπογραμμίζοντας ότι η νέα προσπάθεια πρέπει να στηριχθεί στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και στο υφιστάμενο διαπραγματευτικό κεκτημένο, δηλαδή στις συγκλίσεις και σε όσα συμφωνήθηκαν μέχρι τη διακοπή των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά το 2017.
Κατά τον Πρόεδρο, ήταν η πρώτη φορά μετά το Κραν Μοντανά που έγινε συζήτηση για την ουσία του Κυπριακού σε αυτό το επίπεδο. Επισήμανε επίσης ότι όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές ανταποκρίθηκαν θετικά στην προοπτική μιας νέας διευρυμένης συνάντησης.
Στόχος της ελληνοκυπριακής πλευράς είναι η κατάλληλη προετοιμασία της 5+1, ώστε η διάσκεψη να καταλήξει σε ανακοίνωση για επανέναρξη των επίσημων συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν.
Έρχιουρμαν: Περισσότερη αισιοδοξία, αλλά λίγα συγκεκριμένα αποτελέσματα
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν χαρακτήρισε την επίσκεψη Γκουτέρες σημαντική και θετική, δηλώνοντας ότι είναι περισσότερο αισιόδοξος για τη δυνατότητα λύσης σε σχέση με την περίοδο πριν από την κάθοδο του Γενικού Γραμματέα.
Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι δεν προέκυψαν πολλά συγκεκριμένα αποτελέσματα. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόοδο στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και στον εκ των προτέρων καθορισμό της μεθοδολογίας, επιμένοντας ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν διαπραγματεύσεις «για χάρη των διαπραγματεύσεων».
Παρά τις θετικότερες δημόσιες τοποθετήσεις, δεν ανακοινώθηκε συμφωνία για νέα οδοφράγματα ή για κάποιο άλλο συγκεκριμένο ΜΟΕ. Η επεξεργασία των σχετικών προτάσεων θα συνεχιστεί το επόμενο διάστημα.
Παραμένει η βασική διαφωνία για τη μορφή της λύσης
Η θετική κινητικότητα δεν αναιρεί το κεντρικό πολιτικό χάσμα. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιμένει σε λύση εντός των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και του συμφωνημένου ομοσπονδιακού πλαισίου.
Η Τουρκία, αντιθέτως, επανέλαβε μετά την επίσκεψη Γκουτέρες ότι τα μοντέλα λύσης που δοκιμάστηκαν κατά τις προηγούμενες δεκαετίες έχουν, κατά την Άγκυρα, εξαντληθεί. Υποστήριξε εκ νέου λύση στη βάση της «κυριαρχικής ισότητας» και του «ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη συμφωνία για την προετοιμασία μιας 5+1, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι υπάρχει κοινό έδαφος για την τελική βάση των διαπραγματεύσεων.
Τι έχει προγραμματιστεί για σήμερα
Η επόμενη κίνηση περνά σήμερα, Πέμπτη, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Κύπρο αναμένεται το απόγευμα ο Ραφαέλε Φίτο, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ειδικός Εκπρόσωπος της ΕΕ για το Κυπριακό.
Με βάση τον μέχρι στιγμής γνωστό προγραμματισμό, δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημες συναντήσεις του Φίτο για σήμερα. Οι ουσιαστικές επαφές του έχουν καθοριστεί για την Παρασκευή, όταν θα συναντηθεί χωριστά με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν. Αναμένεται να αναχωρήσει από το νησί την ίδια ημέρα.
Οι επόμενες κινήσεις
Μετά τις επαφές του Ραφαέλε Φίτο, η προετοιμασία θα συνεχιστεί μέσω της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, των Ηνωμένων Εθνών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εγγυητριών δυνάμεων.
Το επόμενο ορόσημο θα είναι η συμφωνία πάνω σε συγκεκριμένα ΜΟΕ και στη μεθοδολογία της διαδικασίας. Μόνο τότε αναμένεται να καθοριστούν ο χρόνος και ο τόπος της νέας 5+1.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η διαδικασία δεν επανεκκίνησε ακόμη, αλλά απέκτησε συγκεκριμένο οδικό χάρτη. Το εάν αυτός θα οδηγήσει σε επίσημες διαπραγματεύσεις θα κριθεί από την πρόοδο των επόμενων εβδομάδων και, κυρίως, από το κατά πόσο οι πλευρές και η Τουρκία είναι έτοιμες να μετακινηθούν από τις σημερινές τους θέσεις.
