Ο νέος Κανονισμός αλλάζει τους κανόνες για σχεδιασμό, ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση και εξαγωγές οχημάτων – Οι περισσότερες υποχρεώσεις θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από τον Σεπτέμβριο του 2028
Σε ισχύ τίθεται από αύριο, Πέμπτη 13 Αυγούστου, ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός για την κυκλικότητα στον σχεδιασμό των οχημάτων και τη διαχείρισή τους όταν φθάνουν στο τέλος της ζωής τους, εισάγοντας σταδιακά νέες υποχρεώσεις για κατασκευαστές, ανακυκλωτές και άλλους φορείς της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Πρόκειται για τον Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1738, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 24 Ιουλίου 2026. Παρότι τίθεται τυπικά σε ισχύ στις 13 Αυγούστου, οι περισσότερες από τις βασικές διατάξεις του θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από την 1η Σεπτεμβρίου 2028, με επιμέρους υποχρεώσεις να ενεργοποιούνται σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
Στόχος είναι να περιοριστεί η απώλεια πολύτιμων υλικών και να ενισχυθούν η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός οχήματος, από τον αρχικό σχεδιασμό μέχρι την τελική επεξεργασία του.
Περισσότερο ανακυκλωμένο πλαστικό στα καινούργια οχήματα
Για πρώτη φορά καθιερώνονται δεσμευτικοί στόχοι για τη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στην παραγωγή νέων οχημάτων.
Έξι χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του Κανονισμού, τουλάχιστον το 15% του πλαστικού που χρησιμοποιείται σε νέα οχήματα θα πρέπει να προέρχεται από ανακυκλωμένο υλικό. Δέκα χρόνια μετά την έναρξη ισχύος, το ποσοστό θα αυξηθεί στο 25%.
Παράλληλα, τουλάχιστον το 20% του ανακυκλωμένου πλαστικού που θα χρησιμοποιείται για την επίτευξη των στόχων θα πρέπει να προέρχεται από οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Για υλικά όπως χάλυβας, αλουμίνιο, μαγνήσιο και κρίσιμες πρώτες ύλες, ο Κανονισμός προβλέπει ότι θα εξεταστεί η θέσπιση αντίστοιχων στόχων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προχωρήσει στη σχετική διαδικασία μετά από μελέτη σκοπιμότητας, αντί να εφαρμόζεται ήδη συγκεκριμένο ποσοστό από προκαθορισμένη ημερομηνία.
Τα αυτοκίνητα θα πρέπει να αποσυναρμολογούνται ευκολότερα
Οι νέοι κανόνες επηρεάζουν και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα οχήματα.
Οι κατασκευαστές θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τη δυνατότητα αφαίρεσης, επαναχρησιμοποίησης, ανακατασκευής και ανακύκλωσης εξαρτημάτων, ενώ προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις παροχής πληροφοριών που θα διευκολύνουν τις εργασίες αποσυναρμολόγησης.
Ενισχύεται παράλληλα η λεγόμενη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, με τους κατασκευαστές να αναλαμβάνουν μεγαλύτερη οικονομική και οργανωτική ευθύνη για τα οχήματά τους όταν αυτά μετατρέπονται σε απόβλητα, περιλαμβανομένης της συλλογής και της ορθής επεξεργασίας τους.
Μπλόκο στις εξαγωγές μη κατάλληλων οχημάτων
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι νέοι κανόνες για τις εξαγωγές μεταχειρισμένων οχημάτων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μετά την πάροδο πέντε ετών από την έναρξη ισχύος του Κανονισμού, θα απαγορεύεται η εξαγωγή μεταχειρισμένων οχημάτων που δεν θεωρούνται κατάλληλα για κυκλοφορία. Στόχος είναι να περιοριστεί η εξαγωγή οχημάτων τα οποία στην πραγματικότητα έχουν φθάσει στο τέλος της ζωής τους, αλλά δηλώνονται ως μεταχειρισμένα.
Η ΕΕ επιδιώκει έτσι να αντιμετωπίσει και το πρόβλημα των λεγόμενων «χαμένων οχημάτων». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι περίπου 3,5 εκατομμύρια οχήματα εξαφανίζονται κάθε χρόνο από τα ευρωπαϊκά μητρώα, είτε επειδή εξάγονται είτε επειδή αποσυναρμολογούνται ή διατίθενται με μη καταγεγραμμένο τρόπο.
Πάνω από έξι εκατομμύρια οχήματα στο τέλος ζωής κάθε χρόνο
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, περισσότερα από έξι εκατομμύρια οχήματα φθάνουν κάθε χρόνο στο τέλος του κύκλου ζωής τους και αντιμετωπίζονται ως απόβλητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρότι με τους υφιστάμενους κανόνες ανακυκλώνεται περίπου το 85% των υλικών που περιέχουν τα οχήματα αυτά, η ποιότητα της ανάκτησης ορισμένων πρώτων υλών παραμένει περιορισμένη και η χρήση ανακυκλωμένων υλικών στην κατασκευή νέων αυτοκινήτων θεωρείται ανεπαρκής.
Τι αλλάζει για φορτηγά, λεωφορεία και μοτοσικλέτες
Ο νέος Κανονισμός διευρύνει επίσης το πεδίο των ευρωπαϊκών κανόνων πέρα από τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα.
Ωστόσο, δεν εφαρμόζονται όλες οι υποχρεώσεις με τον ίδιο τρόπο σε κάθε κατηγορία. Τα φορτηγά, οι μοτοσικλέτες και τα οχήματα ειδικού σκοπού θα υπάγονται σε πιο περιορισμένο σύνολο απαιτήσεων, κυρίως σε ό,τι αφορά την ορθή διαχείρισή τους όταν φθάνουν στο τέλος της ζωής τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι νέοι κανόνες μπορούν μέχρι το 2035 να οδηγήσουν σε καλύτερη συλλογή και επεξεργασία εκατομμυρίων επιπλέον οχημάτων και σε ανάκτηση μεγαλύτερων ποσοτήτων πλαστικού, χάλυβα, αλουμινίου, χαλκού και κρίσιμων πρώτων υλών.
