Στο 38,9% ανέβηκαν τα συνολικά αποθέματα, έναντι περίπου 16% πέρσι – Κάτω ή οριακά πάνω από το επίπεδο ασφαλείας προβλέπεται να κινηθούν κρίσιμα υδατικά συστήματα εάν ακολουθήσουν νέες άνυδρες χρονιές
Σημαντικά καλύτερη από την περσινή είναι η εικόνα των υδατικών αποθεμάτων της Κύπρου, χωρίς ωστόσο να επιτρέπει εφησυχασμό, καθώς οι τεχνικές αξιολογήσεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) προειδοποιούν για περιορισμένα περιθώρια και αυξημένο κίνδυνο λειψυδρίας κατά τα έτη 2027 και 2028.
Τα συνολικά αποθέματα στα φράγματα ανέρχονται σήμερα στο 38,9% της χωρητικότητάς τους, ή 113,1 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, έναντι περίπου 16% την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η θεαματική αυτή βελτίωση οφείλεται στις αυξημένες εισροές από τις βροχοπτώσεις των πρώτων μηνών του 2026 αλλά και στην ενισχυμένη παραγωγή αφαλατωμένου νερού.
Ωστόσο, το ΤΑΥ θέτει ως ελάχιστο επίπεδο ασφαλείας το 35% για τα μεγάλα υδατικά συστήματα, ώστε να υπάρχουν επαρκή αποθέματα σε περίπτωση διαδοχικών ξηρών ετών. Με τη συνολική πληρότητα να βρίσκεται μόλις λίγες ποσοστιαίες μονάδες ψηλότερα, η κατάσταση εξακολουθεί να θεωρείται εύθραυστη.
Οριακή η εικόνα στον Νότιο Αγωγό
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το Ενιαίο Σχέδιο Νοτίου Αγωγού (ΕΣΝΑ), τα φράγματα του οποίου βρίσκονται σε πληρότητα 36,1%, με 68,4 ΕΚΜ νερού, δηλαδή μόλις λίγο ψηλότερα από το όριο ασφαλείας.
Στην Πάφο η σημερινή εικόνα είναι καλύτερη, με πληρότητα 41,5% και 29,7 ΕΚΜ, όμως οι προβολές του ΤΑΥ δημιουργούν ανησυχία για την εξέλιξη των αποθεμάτων τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερα στο Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου, τα σενάρια με χρονικό ορίζοντα μέχρι το τέλος του 2028 δείχνουν ότι, εάν ακολουθήσουν χρονιές χαμηλών εισροών και διατηρηθεί η αυξημένη κατανάλωση, τα αποθέματα θα μπορούσαν να οδηγηθούν σε επίπεδα σχεδόν εξάντλησης.
Μια καλή χρονιά δεν διαγράφει τις προηγούμενες
Το ΤΑΥ επισημαίνει ότι η σημερινή εικόνα δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο σε σύγκριση με το 2025, καθώς η περσινή ήταν μία από τις δυσμενέστερες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το ΕΣΝΑ είχε υποχωρήσει από περίπου 42% στις αρχές του 2024 σε μόλις 10% στις αρχές του 2026, ενώ το Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου είχε μειωθεί από περίπου 54% σε 9% την ίδια περίοδο.
Σύμφωνα με τη διαχρονική ανάλυση του Τμήματος, η Κύπρος παρουσιάζει επαναλαμβανόμενους κύκλους περίπου δέκα ετών, με επτά χρόνια χαμηλών εισροών και δύο έως τρία χρόνια πρόσκαιρης ανάκαμψης, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για συντηρητική διαχείριση των διαθέσιμων ποσοτήτων.
Πάνω από 51 εκατ. κυβικά μέτρα από αφαλατώσεις
Καθοριστική για τη διατήρηση των αποθεμάτων στα φράγματα ήταν και η συμβολή των μονάδων αφαλάτωσης.
Μέχρι σήμερα έχουν διοχετευθεί στο σύστημα περισσότερα από 51 ΕΚΜ αφαλατωμένου νερού, εκ των οποίων περίπου 6 ΕΚΜ προήλθαν από τις τέσσερις κινητές μονάδες που τέθηκαν σε λειτουργία το 2025 και το 2026.
Οι μόνιμες μονάδες είχαν μέχρι το 2025 δυνατότητα παραγωγής περίπου 85 ΕΚΜ τον χρόνο, καλύπτοντας γύρω στο 70% των παγκύπριων υδρευτικών αναγκών, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 121 ΕΚΜ.
Με την προσθήκη των κινητών μονάδων μέσα στο 2026 προβλέπεται δυνατότητα κάλυψης επιπλέον 9 ΕΚΜ, ανεβάζοντας θεωρητικά τη συμμετοχή των αφαλατώσεων στην ύδρευση στο 76%.
Το πρόβλημα είναι ότι, σύμφωνα με το ΤΑΥ, οι ετήσιες ανάγκες ύδρευσης αυξάνονται διαχρονικά, γεγονός που περιορίζει το όφελος που προκύπτει από κάθε νέα παραγωγική δυνατότητα.
Αυξημένη κατανάλωση και απώλειες στα δίκτυα
Στους παράγοντες που προκαλούν προβληματισμό περιλαμβάνεται και η κατανάλωση ύδρευσης, η οποία έχει ξεπεράσει τους αρχικούς στόχους, ιδιαίτερα στην Πάφο.
Το ΤΑΥ υπογραμμίζει την ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων από τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης, περιορισμού των απωλειών από τα δίκτυα και αξιοποίησης εργαλείων τιμολόγησης για συγκράτηση της κατανάλωσης.
Παράλληλα προωθούνται πρόσθετες μονάδες αφαλάτωσης και νέες μόνιμες υποδομές με ορίζοντα το 2029. Ορισμένα από τα έργα, ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης ή να εξαρτώνται από αδειοδοτικές, νομικές και διοικητικές διαδικασίες, με αποτέλεσμα να μην μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένος ο ακριβής χρόνος ένταξής τους στο υδατικό σύστημα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα μείνει στο τέλος του 2026
Για το ΤΑΥ, το σημαντικό δεν είναι μόνο πόσο νερό υπάρχει σήμερα στα φράγματα, αλλά τι ποσότητες θα απομείνουν στο τέλος του 2026 και πώς θα εξελιχθούν τα αποθέματα το 2027 και το 2028, ιδιαίτερα εάν επανέλθουν συνθήκες παρατεταμένης ανομβρίας.
Τα σενάρια που έχουν καταρτιστεί δείχνουν ότι το όριο ασφαλείας του 35% δεν διασφαλίζεται σε όλα τα υδατικά συστήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα αποθέματα προβλέπεται να υποχωρήσουν κάτω από αυτό ήδη από το τέλος της φετινής χρονιάς και να παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα εάν ακολουθήσουν νέες άνυδρες χρονιές.
Το βασικό μήνυμα των τεχνικών αξιολογήσεων είναι ότι η σημαντική ανάκαμψη του 2026 προσέφερε στην Κύπρο πολύτιμο χρόνο, όχι οριστική λύση στο υδατικό πρόβλημα. Η εξοικονόμηση, η μείωση των απωλειών και η έγκαιρη ολοκλήρωση νέων πηγών υδροδότησης παραμένουν κρίσιμες για τα επόμενα χρόνια.
μη στοιχεία από το philenews
