Οι πολιτικοί συχνά καταφεύγουν σε μεγαλόστομες διαβεβαιώσεις, απόλυτες προβλέψεις και υποσχέσεις που ακούγονται καθησυχαστικές τη στιγμή που διατυπώνονται. Η Ιστορία, όμως, διαθέτει τον δικό της αμείλικτο τρόπο να ελέγχει κάθε δημόσιο λόγο. Πόλεμοι που υποτίθεται ότι αποφεύχθηκαν, αποστολές που ανακηρύχθηκαν πρόωρα «ολοκληρωμένες», κρίσεις που θα εξαφανίζονταν ως διά μαγείας και δεσμεύσεις που σύντομα εγκαταλείφθηκαν. Ακολουθούν πέντε χαρακτηριστικές πολιτικές δηλώσεις που δεν άντεξαν στη δοκιμασία των γεγονότων και έμειναν στην Ιστορία ως μνημεία λανθασμένης εκτίμησης, υπερβολικής αυτοπεποίθησης ή πολιτικής αφέλειας
1. Νέβιλ Τσάμπερλεν: «Ειρήνη για την εποχή μας»
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1938, επιστρέφοντας από το Μόναχο μετά τη συμφωνία με τον Χίτλερ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Νέβιλ Τσάμπερλεν διαβεβαίωνε τους συμπατριώτες του:
«Πιστεύω ότι πρόκειται για ειρήνη για την εποχή μας».
Η πραγματικότητα τον διέψευσε με τον πιο τραγικό τρόπο. Τον Μάρτιο του 1939 ο Χίτλερ κατέλαβε και την υπόλοιπη Τσεχοσλοβακία και την 1η Σεπτεμβρίου εισέβαλε στην Πολωνία. Δύο ημέρες αργότερα, Βρετανία και Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία. Η περίφημη «ειρήνη» είχε διαρκέσει λιγότερο από έναν χρόνο.
2. Τζορτζ Μπους ο νεότερος: «Οι μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράκ τελείωσαν»
Την 1η Μαΐου 2003, ο Αμερικανός πρόεδρος προσγειώθηκε στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και, μπροστά από ένα τεράστιο πανό που έγραφε «Mission Accomplished», ανακοίνωσε:
«Οι μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράκ τελείωσαν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί μας επικράτησαν».
Τυπικά αναφερόταν στην πρώτη φάση της εισβολής και στην ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν. Όμως η δήλωση έδωσε την εντύπωση ότι ο πόλεμος είχε ουσιαστικά τελειώσει. Ακολούθησαν εξέγερση, τρομοκρατικές επιθέσεις, εμφύλια σύγκρουση και χιλιάδες θάνατοι. Οι αμερικανικές δυνάμεις παρέμειναν στο Ιράκ για ακόμη οκτώ χρόνια, ενώ επέστρεψαν το 2014 για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους.
3. Ντόναλντ Τραμπ: «Θα εξαφανιστεί σαν από θαύμα»
Στις 27 Φεβρουαρίου 2020, ενώ ο κορωνοϊός εξαπλωνόταν ήδη διεθνώς, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε:
«Θα εξαφανιστεί. Μια μέρα —σαν από θαύμα— θα εξαφανιστεί».
Δεν εξαφανίστηκε. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν στο επίκεντρο της πανδημίας. Η COVID-19 προκάλεσε περισσότερους από ένα εκατομμύριο καταγεγραμμένους θανάτους στη χώρα και εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες υγειονομικές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας. Η δήλωση έμεινε ως κλασικό παράδειγμα επικίνδυνης υποτίμησης μιας επερχόμενης καταστροφής.
4. Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος: «Διαβάστε τα χείλη μου: κανένας νέος φόρος»
Στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών το 1988, ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος διατύπωσε μία από τις πιο απόλυτες προεκλογικές δεσμεύσεις:
«Read my lips: no new taxes» — «Διαβάστε τα χείλη μου: κανένας νέος φόρος».
Το 1990, αντιμέτωπος με το αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα, συμφώνησε σε συμβιβασμό με το Κογκρέσο και υπέγραψε νομοθεσία που αύξανε σειρά φόρων. Η φράση χρησιμοποιήθηκε ανελέητα εναντίον του στις εκλογές του 1992 και συνέβαλε στην εικόνα ενός προέδρου που αθέτησε την κεντρική του υπόσχεση. Ακόμη και συνεργάτες του είχαν προειδοποιήσει ότι μια τόσο απόλυτη δέσμευση ήταν «ανόητη και επικίνδυνη».
5. Ρίτσαρντ Νίξον: «Δεν είμαι απατεώνας»
Στις 17 Νοεμβρίου 1973, ενώ το σκάνδαλο Watergate διογκωνόταν, ο Ρίτσαρντ Νίξον δήλωσε ενώπιον δημοσιογράφων:
«Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει αν ο πρόεδρός του είναι απατεώνας. Λοιπόν, δεν είμαι απατεώνας».
Η φράση αποδείχθηκε πολιτικά καταστροφική. Οι μαγνητοφωνήσεις του Λευκού Οίκου αποκάλυψαν τη συμμετοχή του Νίξον στην προσπάθεια συγκάλυψης του Watergate. Η Επιτροπή Δικαιοσύνης της Βουλής ενέκρινε άρθρα παραπομπής για παρακώλυση της Δικαιοσύνης, κατάχρηση εξουσίας και περιφρόνηση του Κογκρέσου. Τον Αύγουστο του 1974 ο Νίξον έγινε ο πρώτος, και μέχρι σήμερα μοναδικός, πρόεδρος των ΗΠΑ που παραιτήθηκε.
