Μονάδες έχουν τοποθετηθεί σε δεκάδες σχολεία, χωρίς όμως να μπορούν όλες να λειτουργήσουν – Η έλλειψη ηλεκτρολόγων, οι αναβαθμίσεις των δικτύων και οι χρονοβόροι έλεγχοι θέτουν υπό αμφισβήτηση τον στόχο για ολοκλήρωση του έργου έως το τέλος του 2026
Με κλιματιστικές μονάδες τοποθετημένες στους τοίχους, αλλά όχι πάντοτε έτοιμες να λειτουργήσουν, θα υποδεχθούν τη νέα σχολική χρονιά δεκάδες δημόσια σχολεία στην Κύπρο.
Λίγες ημέρες πριν από την επιστροφή των μαθητών –στις 7 Σεπτεμβρίου για τη Μέση Εκπαίδευση και στις 14 Σεπτεμβρίου για τη Δημοτική– οι εργασίες συνεχίζονται, με το βασικό πρόβλημα να μην περιορίζεται πλέον στην αγορά και την τοποθέτηση των κλιματιστικών. Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται εκτεταμένες ηλεκτρολογικές αναβαθμίσεις, επιθεωρήσεις και πιστοποιήσεις, πριν επιτραπεί η ασφαλής λειτουργία τους.
Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι η απόσταση ανάμεσα στο «τοποθετήθηκε» και το «λειτουργεί» παραμένει μεγάλη, ενώ ο αρχικός στόχος για ολοκλήρωση του έργου μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026 θεωρείται πλέον εξαιρετικά δύσκολος από τις ίδιες τις Σχολικές Εφορείες.
Εγκατάσταση σε 88 σχολεία – Λειτουργία σε 48
Σύμφωνα με όσα ανέφερε στο AlphaNews.Live ο πρόεδρος της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Σχολικών Εφορειών, Νίκος Μεγάλεμος, κλιματιστικά έχουν εγκατασταθεί στο πλαίσιο του υφιστάμενου σχεδιασμού σε 88 σχολεία.
Από αυτά, χωρίς να συνυπολογίζονται τα νηπιαγωγεία, τα κλιματιστικά αναμένεται να λειτουργούν κανονικά κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς σε 48 σχολικές μονάδες.
Στα νηπιαγωγεία η εγκατάσταση βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή της, ενώ στα Λύκεια έχουν τοποθετηθεί μονάδες, αλλά σε ορισμένα συνεχίζονται οι απαραίτητες ηλεκτρολογικές εργασίες. Στα Γυμνάσια, επίσης, η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Μερικές ημέρες νωρίτερα, ο ίδιος είχε τοποθετήσει την κάλυψη των νηπιαγωγείων περίπου στο 85% και εκείνη των Δημοτικών, Γυμνασίων και Λυκείων μεταξύ 50% και 60%. Οι διαφορετικές αναφορές δεν μετρούν πάντοτε το ίδιο πράγμα: άλλο είναι η παρουσία κλιματιστικών σε ένα σχολείο, άλλο η πλήρης κάλυψη των αιθουσών και άλλο η δυνατότητα ασφαλούς λειτουργίας των μονάδων.
Δεν αρκεί η τοποθέτηση μιας συσκευής
Η διαδικασία είναι πολύ πιο σύνθετη από την αγορά και ανάρτηση ενός κλιματιστικού στον τοίχο. Πριν τεθούν σε λειτουργία δεκάδες μονάδες σε ένα σχολικό συγκρότημα, πρέπει να προηγηθεί ηλεκτρομηχανολογική μελέτη, ώστε να εξακριβωθεί κατά πόσο το υφιστάμενο δίκτυο μπορεί να αντέξει το αυξημένο φορτίο.
Όπου αυτό δεν είναι εφικτό απαιτείται:
- Ενίσχυση ή αντικατάσταση της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης.
- Αύξηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού φορτίου.
- Έλεγχος από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου.
- Έκδοση Πιστοποιητικού Καταλληλότητας Ηλεκτρικής Εγκατάστασης.
- Σε ορισμένα σχολεία, κατασκευή νέου υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε απάντηση της Υπουργού Παιδείας, Αθηνάς Μιχαηλίδου, σε κοινοβουλευτική ερώτηση αναφερόταν ότι η δημιουργία νέου υποσταθμού μπορεί, σύμφωνα με την ΑΗΚ, να χρειαστεί περίπου 24 μήνες. Πρόκειται για παρεμβάσεις που συχνά πρέπει να πραγματοποιούνται ενώ τα σχολεία λειτουργούν, γεγονός που επιβραδύνει ακόμη περισσότερο τις εργασίες.
Το Υπουργείο Παιδείας έχει υπογραμμίσει ότι δεν πρόκειται να τεθούν σε λειτουργία κλιματιστικά χωρίς προηγουμένως να εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες πιστοποιήσεις ασφάλειας.
Παλιές εγκαταστάσεις και έλλειψη ηλεκτρολόγων
Σύμφωνα με το Υπουργείο, οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις πολλών σχολικών κτηρίων δεν είχαν αναβαθμιστεί για δεκαετίες. Η μαζική λειτουργία κλιματιστικών αποκάλυψε επομένως ένα ευρύτερο πρόβλημα των σχολικών υποδομών, το οποίο δεν αντιμετωπίζεται με την απλή αγορά συσκευών.
Την ίδια ώρα, οι εργασίες επηρεάζονται από την περιορισμένη διαθεσιμότητα αδειούχων ηλεκτρολόγων. Ο Νίκος Μεγάλεμος ανέφερε ότι υπάρχουν δώδεκα εγγεγραμμένοι ηλεκτρολόγοι που ανταποκρίνονται στις σχετικές προϋποθέσεις και μόλις τέσσερις στο σύστημα δυναμικής αγοράς που χρησιμοποιείται για την ανάθεση των εργασιών.
Το μέγεθος του έργου είναι σημαντικό. Σε ένα μεγάλο Λύκειο μπορεί να απαιτούνται από 40 έως 60 κλιματιστικά, ενώ σε ένα Γυμνάσιο περίπου 20 έως 30. Για να μπορούν να συμμετέχουν μικρότεροι εργολάβοι, εξετάζεται η ομαδοποίηση σχολείων και εργασιών σε μικρότερα πακέτα.
Από την απόφαση του 2020 στην εφαρμογή του 2024
Η πρώτη πολιτική απόφαση για γενικευμένη εγκατάσταση κλιματισμού στα δημόσια σχολεία ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2020. Ακολούθησαν προκαταρκτικές μελέτες, ενώ το 2022 παρουσιάστηκε σχεδιασμός για σταδιακή κάλυψη όλων των σχολικών μονάδων.
Τον Νοέμβριο του 2023 ανακοινώθηκε η πρώτη οργανωμένη φάση, η οποία προέβλεπε την εγκατάσταση περίπου 1.000 κλιματιστικών σε 50 σχολεία, δέκα σε κάθε επαρχία. Η ουσιαστική εφαρμογή του σημερινού έργου άρχισε το καλοκαίρι του 2024, με τις Σχολικές Εφορείες να αναλαμβάνουν τις μελέτες, τις προσφορές και την εγκατάσταση.
Από τότε, το χρονοδιάγραμμα έχει επηρεαστεί επανειλημμένα από τις τεχνικές απαιτήσεις, τις διαδικασίες ανάθεσης, την έλλειψη προσωπικού και τους ελέγχους ασφαλείας.
Υπήρχαν ήδη χιλιάδες κλιματιστικά – Όχι όμως σε όλες τις τάξεις
Οι σημερινές αναφορές για 88 σχολεία δεν σημαίνουν ότι τα υπόλοιπα δημόσια σχολεία δεν διέθεταν προηγουμένως ούτε μία κλιματιστική μονάδα.
Επίσημη καταγραφή που είχε πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο του 2019 έδειξε ότι υπήρχαν ήδη 4.597 κλιματιστικά σε 523 από τα 718 σχολεία. Από αυτά:
- 504 βρίσκονταν σε 177 νηπιαγωγεία.
- 1.961 σε 244 από τα 330 Δημοτικά.
- 1.753 σε 91 από τα 104 σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης.
- 251 σε επτά Τεχνικές Σχολές.
- 128 σε τέσσερα Ειδικά Σχολεία.
Οι μονάδες, όμως, βρίσκονταν κυρίως σε γραφεία διεύθυνσης, αίθουσες εκπαιδευτικών, ιατρεία, εργαστήρια, χώρους ειδικής εκπαίδευσης και αίθουσες πολλαπλής χρήσης. Υπήρχαν επίσης κλιματιστικά σε ορισμένες αίθουσες διδασκαλίας, αλλά με σημαντικές ανισότητες μεταξύ σχολείων.
Επομένως, ο αριθμός των 88 σχολείων εύλογα αφορά τη νεότερη οργανωμένη φάση ή σχολικές μονάδες στις οποίες επιχειρείται ευρύτερη κάλυψη των αιθουσών. Το γεγονός ότι άλλες ανακοινώσεις μετρούν συσκευές, άλλες σχολεία και άλλες ποσοστά κάλυψης δυσκολεύει τη διαμόρφωση μιας απολύτως καθαρής εικόνας.
Η περίπτωση της Λεμεσού
Η πρώτη φάση του κυβερνητικού σχεδιασμού περιλάμβανε δέκα σχολεία από κάθε επαρχία, συνεπώς και από τη Λεμεσό. Παράλληλα, η καταγραφή του 2019 ανέφερε ότι σχεδόν όλα τα δημόσια νηπιαγωγεία της Λεμεσού διέθεταν ήδη κάποια μορφή κλιματισμού.
Τον περασμένο Μάιο, κατά την επίσκεψη της Υπουργού Παιδείας στο ΙΘ΄ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού, παραδόθηκαν μέσω ιδιωτικής δωρεάς 24 κλιματιστικά, τα οποία κάλυψαν πλήρως τη συγκεκριμένη σχολική μονάδα. Η Αθηνά Μιχαηλίδου είχε δηλώσει τότε ότι στόχος της Κυβέρνησης ήταν όλα τα σχολεία να αποκτήσουν κλιματισμό «σε λίγους μήνες».
Η περίπτωση του ΙΘ΄ Δημοτικού δείχνει ότι οι ιδιωτικές δωρεές μπορούν να επισπεύσουν την αγορά και εγκατάσταση μονάδων. Δεν λύνουν, όμως, από μόνες τους τα προβλήματα ηλεκτρικού φορτίου, ελέγχων και πιστοποίησης που αντιμετωπίζουν παλαιότερα σχολικά κτήρια.
Διαφορετικές εικόνες που χρειάζονται αποσαφήνιση
Τον Μάιο του 2026, το Υπουργείο Παιδείας είχε αναφέρει ότι κλιματιστικά είχαν εγκατασταθεί και λειτουργούσαν σε όλα τα νηπιαγωγεία και τα Λύκεια παγκύπρια, καθώς και σε αριθμό Γυμνασίων και Δημοτικών.
Η νεότερη ενημέρωση των Σχολικών Εφορειών παρουσιάζει διαφορετική εικόνα, καθώς γίνεται λόγος για ηλεκτρολογικές εργασίες που συνεχίζονται στα Λύκεια και για 48 σχολεία, πέραν των νηπιαγωγείων, στα οποία οι μονάδες θα λειτουργούν κατά την έναρξη της χρονιάς.
Οι δύο αναφορές ενδέχεται να χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια – παρουσία κλιματιστικών, κάλυψη αιθουσών ή πλήρη λειτουργική ετοιμότητα. Χωρίς, όμως, έναν επικαιροποιημένο και αναλυτικό πίνακα ανά σχολείο και επαρχία, δεν είναι δυνατόν να συμφιλιωθούν πλήρως τα στοιχεία.
Δύσκολος πλέον ο στόχος του Δεκεμβρίου
Η κυβερνητική δέσμευση προβλέπει ότι μέχρι το τέλος του 2026 θα έχει ολοκληρωθεί σχεδόν το σύνολο του έργου στα σχολεία που χρειάζονται κλιματισμό. Ο πρόεδρος της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Σχολικών Εφορειών εκτιμά, ωστόσο, ότι μπορεί να έχουν τοποθετηθεί οι συσκευές, αλλά είναι δύσκολο να καταστούν όλες λειτουργικές μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Το ουσιαστικό μέτρο επιτυχίας δεν είναι, τελικά, πόσες μονάδες αγοράστηκαν ή τοποθετήθηκαν, αλλά πόσες σχολικές αίθουσες μπορούν να κλιματίζονται με ασφάλεια όταν επιστρέψουν οι μαθητές.
Η νέα σχολική χρονιά αρχίζει με σημαντική πρόοδο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά και με εκατοντάδες αίθουσες να εξακολουθούν να αναμένουν ηλεκτρολογικές αναβαθμίσεις, ελέγχους ή πιστοποιήσεις. Η πλήρης εικόνα θα μπορεί να αποτιμηθεί μόνο όταν δημοσιοποιηθούν αναλυτικά στοιχεία για κάθε σχολείο, τις λειτουργικές μονάδες και τις εργασίες που εξακολουθούν να εκκρεμούν.
