Για τους περισσότερους μαθητές η επιστροφή στο σχολείο σημαίνει καινούργια βιβλία, πρόγραμμα, συμμαθητές και εκπαιδευτικούς. Για ένα παιδί με αναπηρία, χρόνια πάθηση, σοβαρή αλλεργία ή άλλη ανάγκη, η έναρξη της σχολικής χρονιάς προϋποθέτει πολύ περισσότερα.
Πρέπει να έχει εξασφαλιστεί ότι μπορεί να μπει στο κτήριο, ότι θα έχει το κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό, ότι γνωρίζει ποιος θα το υποστηρίζει και ότι το σχολείο είναι έτοιμο να ανταποκριθεί σε μια έκτακτη κατάσταση.
Η τυπική εγγραφή δεν σημαίνει αυτόματα και ουσιαστική πρόσβαση.
Η απόφαση πρέπει να λειτουργεί και στην πράξη
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, η αρμόδια Επαρχιακή Επιτροπή Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης αποφασίζει, ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού, για το εκπαιδευτικό πλαίσιο φοίτησης και την παροχή στήριξης.
Η απόφαση μπορεί να αφορά εξειδικευμένη εκπαιδευτική ή θεραπευτική βοήθεια, τεχνολογικό εξοπλισμό, δωρεάν μεταφορά, βοηθητικό προσωπικό και αναγκαίες κτηριακές ή περιβαλλοντικές προσαρμογές.
Το κρίσιμο ερώτημα λίγο πριν από την έναρξη δεν είναι μόνο αν εκδόθηκε η απόφαση, αλλά αν όσα προβλέπει είναι διαθέσιμα από την πρώτη ημέρα.
Πέντε επιβεβαιώσεις πριν από το κουδούνι
Οι γονείς ή κηδεμόνες χρειάζεται να γνωρίζουν με σαφήνεια:
- Ποιο είναι το συγκεκριμένο πρόσωπο επικοινωνίας στο σχολείο.
- Ποια υποστήριξη έχει εγκριθεί και πότε αρχίζει.
- Αν ο απαραίτητος εξοπλισμός και το εκπαιδευτικό υλικό βρίσκονται ήδη στο σχολείο.
- Πώς θα γίνεται η άφιξη, η μετακίνηση μέσα στο κτήριο και η αποχώρηση.
- Τι προβλέπεται σε περίπτωση ατυχήματος, εκκένωσης ή άλλης έκτακτης ανάγκης.
Οι απαντήσεις «θα το δούμε όταν ανοίξει το σχολείο» δεν είναι επαρκείς όταν πρόκειται για βασική πρόσβαση, ασφάλεια ή επικοινωνία.
Η προσβασιμότητα δεν τελειώνει στη ράμπα
Μια ράμπα στην είσοδο είναι απαραίτητη για ορισμένους μαθητές, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται να ελεγχθούν η διαδρομή μέχρι την τάξη, οι τουαλέτες, η πρόσβαση στην αυλή, στα εργαστήρια και στους χώρους εκδηλώσεων.
Για έναν μαθητή με οπτική αναπηρία, μπορεί να απαιτούνται προσβάσιμα ψηφιακά αρχεία, μεγαλογράμματο υλικό, Braille, κατάλληλος φωτισμός ή εξειδικευμένος τεχνολογικός εξοπλισμός. Για μαθητή με ακουστική αναπηρία χρειάζεται να εξεταστούν η θέση στην τάξη, η ακουστική του χώρου και η πρόσβαση στις προφορικές οδηγίες.
Η πραγματική προσβασιμότητα εξετάζει ολόκληρη τη σχολική ημέρα και όχι μόνο την είσοδο του κτηρίου.
Το σχέδιο υγείας πρέπει να είναι γραπτό
Για παιδιά με διαβήτη, επιληψία, σοβαρές αλλεργίες, άσθμα ή άλλη χρόνια πάθηση, η προφορική ενημέρωση ενός εκπαιδευτικού δεν αρκεί.
Το σχολείο πρέπει να διαθέτει ενημερωμένες γραπτές οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό, σωστά τηλέφωνα επικοινωνίας και σαφή διαδικασία για το τι πρέπει να γίνει σε έκτακτη περίπτωση. Πρέπει επίσης να έχει επιβεβαιωθεί πού φυλάσσονται τα απαραίτητα φάρμακα, ποιος έχει πρόσβαση και αν έχει ελεγχθεί η ημερομηνία λήξης τους.
Οι γονείς δεν πρέπει να υποθέτουν ότι η περσινή ενημέρωση μεταφέρθηκε αυτόματα στη νέα τάξη ή σε όλους τους νέους εκπαιδευτικούς.
Νίκος Κατσαρός
Η μεταφορά χρειάζεται επίσης έλεγχο
Το πλαίσιο της Ειδικής Εκπαίδευσης προβλέπει, μετά από σχετική απόφαση, δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς ή επιδόματος μεταφορικών. Υπάρχουν ειδικά έντυπα για την αίτηση και η επιχορήγηση εξαρτάται από τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Πριν από την έναρξη πρέπει να επιβεβαιωθούν η ώρα, το όχημα, το σημείο παραλαβής, ο συνοδός όπου απαιτείται και το πρόσωπο στο οποίο θα παραδίδεται το παιδί.
Το παιδί πρέπει να συμμετέχει στον σχεδιασμό
Ανάλογα με την ηλικία και τις δυνατότητές του, το ίδιο το παιδί πρέπει να γνωρίζει πού θα πάει, ποιον θα αναζητήσει και πώς θα ζητήσει βοήθεια. Μια δοκιμαστική επίσκεψη στο σχολείο ή μια εξάσκηση της διαδρομής μπορεί να περιορίσει σημαντικά το άγχος.
Χρήσιμο είναι επίσης να ερωτηθεί τι το δυσκολεύει. Οι ενήλικες μπορεί να ανησυχούν για την τάξη, ενώ το παιδί φοβάται ότι δεν θα μπορέσει να βρει μόνο του την τουαλέτα ή ότι οι συμμαθητές του δεν γνωρίζουν πώς να επικοινωνήσουν μαζί του.
Η συμπερίληψη αφορά ολόκληρη τη σχολική κοινότητα
Η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στον συνοδό, στον ειδικό εκπαιδευτικό ή στην οικογένεια. Αφορά τη διεύθυνση, τους εκπαιδευτικούς, το διοικητικό προσωπικό και τη σχολική κοινότητα.
Στόχος δεν είναι να «προστατεύεται» διαρκώς το παιδί ούτε να παρουσιάζεται ως αντικείμενο φροντίδας. Στόχος είναι να μπορεί να συμμετέχει στη μάθηση, στις δραστηριότητες και στην κοινωνική ζωή του σχολείου με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και τη μεγαλύτερη δυνατή αυτονομία.
Το πρώτο κουδούνι είναι κοινό για όλους. Οι προϋποθέσεις για να το ακούσουν όμως όλοι από πραγματικά ισότιμη θέση δεν είναι πάντοτε δεδομένες.
