Τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 8.919 παιδιά θα περάσουν για πρώτη φορά την πόρτα του Δημοτικού. Για αρκετές οικογένειες η προετοιμασία επικεντρώνεται στην τσάντα, στην κασετίνα και στην πρώτη σχολική φωτογραφία.
Οι σημαντικότερες δεξιότητες, όμως, δεν αγοράζονται στο βιβλιοπωλείο. Ένα πρωτάκι δεν χρειάζεται να γνωρίζει από πριν να διαβάζει και να γράφει. Χρειάζεται να μπορεί να ζητήσει βοήθεια, να φροντίσει βασικές ανάγκες του και να γνωρίζει τι θα κάνει αν κάτι δεν εξελιχθεί όπως το περίμενε.
Οι μικρές δεξιότητες που κάνουν μεγάλη διαφορά
Πριν από την πρώτη ημέρα είναι χρήσιμο το παιδί να μπορεί:
- να λέει το πλήρες όνομά του,
- να αναγνωρίζει την τσάντα και τα προσωπικά του αντικείμενα,
- να ανοίγει και να κλείνει μόνο του το δοχείο φαγητού,
- να χρησιμοποιεί το μπουκάλι του χωρίς βοήθεια,
- να πηγαίνει στην τουαλέτα και να φροντίζει βασικά την προσωπική του υγιεινή,
- να ζητά άδεια ή βοήθεια από τον εκπαιδευτικό,
- να φορά και να βγάζει απλά ρούχα ή ζακέτα,
- να μαζεύει τα πράγματά του,
- να περιμένει τη σειρά του,
- να γνωρίζει ποιος θα το παραλάβει,
- να μην αποχωρεί με διαφορετικό πρόσωπο χωρίς προηγούμενη συνεννόηση,
- να παραμένει στο συμφωνημένο σημείο αν δεν βλέπει αμέσως τον γονιό.
Δεν χρειάζεται να εκτελεί όλα τα παραπάνω τέλεια. Αρκεί να έχει γίνει εξάσκηση και να γνωρίζει ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια χωρίς ντροπή.
Μια μικρή πρόβα μειώνει το άγνωστο
Αν είναι δυνατόν, η οικογένεια μπορεί να περάσει έξω από το σχολείο, να δείξει στο παιδί την είσοδο και να εξηγήσει πού θα γίνει η παραλαβή. Μπορεί επίσης να πραγματοποιήσει μια μικρή πρωινή πρόβα: ξύπνημα, ντύσιμο, πρωινό και έξοδος την ώρα που θα πρέπει να φύγουν τη Δευτέρα.
Η πρόβα δεν χρειάζεται να παρουσιαστεί ως εξέταση. Σκοπός είναι να εντοπιστούν απλά προβλήματα, όπως ένα δοχείο που δεν ανοίγει, παπούτσια που χρειάζονται πολλή ώρα ή μια διαδρομή που διαρκεί περισσότερο από όσο υπολογιζόταν.
Τι χρειάζεται πραγματικά η πρώτη τσάντα
Η πρώτη τσάντα πρέπει να είναι όσο γίνεται ελαφριά. Μέχρι να δοθούν συγκεκριμένες οδηγίες από το σχολείο, αρκούν τα βασικά:
- απλή κασετίνα,
- μολύβια και γόμα,
- μπουκάλι νερού,
- εύκολο στο άνοιγμα δοχείο με σνακ,
- χαρτομάντιλα,
- καπέλο, αν ζητείται,
- ένα διακριτικό στοιχείο επικοινωνίας στο εσωτερικό της τσάντας.
Το πλήρες όνομα του παιδιού δεν χρειάζεται να είναι γραμμένο εμφανώς στο εξωτερικό. Προτιμότερο είναι ένα τηλέφωνο επικοινωνίας στο εσωτερικό.
Δεν αγοράζουμε όλο το πιθανό υλικό πριν ενημερωθούμε από τον εκπαιδευτικό. Η υπερβολικά γεμάτη τσάντα δυσκολεύει το παιδί και αυξάνει την πιθανότητα να χαθούν αντικείμενα.
Ο αποχαιρετισμός πρέπει να είναι σύντομος και καθαρός
Το παιδί χρειάζεται να ακούσει πότε και από ποιον θα παραληφθεί. Χρειάζεται επίσης έναν ήρεμο αποχαιρετισμό, χωρίς μακρά διαπραγμάτευση στην είσοδο.
Φράσεις όπως «μη φοβάσαι», «δεν υπάρχει κανένας λόγος να κλαις» ή «αν στενοχωρηθείς, θα έρθω αμέσως» μπορεί άθελά τους να ενισχύσουν την αίσθηση ότι συμβαίνει κάτι επικίνδυνο.
Πιο βοηθητική είναι μια απλή και συγκεκριμένη διαβεβαίωση: «Θα μπεις με τη δασκάλα σου, θα γνωρίσεις την τάξη και θα σε περιμένω εδώ όταν σχολάσεις».
Αν το παιδί κλάψει, ο γονιός μπορεί να αναγνωρίσει το συναίσθημα χωρίς να αλλάξει το σχέδιο: «Ξέρω ότι είναι δύσκολο επειδή είναι καινούργιο. Είσαι ασφαλής και θα τα πούμε όταν τελειώσει το σχολείο».
Ο ύπνος δεν διορθώνεται σε ένα βράδυ
Τα παιδιά ηλικίας 6–12 ετών χρειάζονται συνήθως 9–12 ώρες ύπνου το εικοσιτετράωρο, σύμφωνα με τις παιδιατρικές συστάσεις. Η ώρα ύπνου πρέπει να μετακινηθεί σταδιακά και οι οθόνες να κλείνουν πριν από τη βραδινή προετοιμασία.
Το βράδυ ετοιμάζονται τα ρούχα, η τσάντα και το σνακ. Όσο λιγότερες αποφάσεις χρειάζεται να ληφθούν το πρωί, τόσο μικρότερη είναι η ένταση.
Μετά το σχολείο: όχι ανάκριση στην πόρτα
Πολλά παιδιά βγαίνουν από την πρώτη ημέρα κουρασμένα, πεινασμένα ή υπερφορτωμένα από νέες εικόνες. Η ερώτηση «πώς πέρασες;» συχνά παίρνει την απάντηση «καλά» ή «δεν ξέρω».
Είναι προτιμότερο να δοθεί λίγος χρόνος για φαγητό και ξεκούραση και αργότερα να γίνουν συγκεκριμένες ερωτήσεις:
- Πού καθόσουν;
- Ποιο παιχνίδι σου άρεσε;
- Ποιος σε βοήθησε;
- Υπήρξε κάτι που σε δυσκόλεψε;
- Τι θέλεις να θυμηθούμε για αύριο;
Δεν διορθώνουμε αμέσως κάθε παράπονο ούτε τηλεφωνούμε στο σχολείο επειδή το παιδί δεν βρήκε φίλο μέσα στις πρώτες ώρες. Η προσαρμογή χρειάζεται χρόνο.
Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Λίγο άγχος, κλάμα ή κούραση τις πρώτες ημέρες είναι αναμενόμενα. Χρειάζεται όμως επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό αν η έντονη άρνηση επιμένει, αν εμφανίζονται επαναλαμβανόμενοι πόνοι χωρίς εμφανή αιτία, αν διαταράσσεται σημαντικά ο ύπνος ή αν το παιδί δείχνει διαρκώς φοβισμένο.
Το πρώτο κουδούνι είναι μια μεγάλη αλλαγή, όχι διαγωνισμός ετοιμότητας. Το ζητούμενο δεν είναι να φτάσει το παιδί στο Δημοτικό γνωρίζοντας ήδη όσα θα διδαχθεί. Είναι να περάσει την πόρτα γνωρίζοντας ότι μπορεί να δοκιμάσει, να κάνει λάθος και να ζητήσει βοήθεια.
Νίκος Κατσαρός
