Σαν σήμερα, στις 19 Σεπτεμβρίου του 1888, πραγματοποιήθηκε στο Σπα του Βελγίου ο πρώτος σύγχρονος διεθνής διαγωνισμός ομορφιάς. Ο θεσμός από τότε άλλαξε φορέματα, τίτλους και τηλεοπτικά πλατό. Δεν άλλαξε όμως το βασικό ερώτημα: γιατί πρέπει ακόμη να βαθμολογείται η γυναικεία εμφάνιση;
Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Από το Σπα του 1888 στις παγκόσμιες «Μις»
Στις 19 Σεπτεμβρίου του 1888, στη λουτρόπολη Σπα του Βελγίου, διοργανώθηκε εκείνο που θεωρείται ο πρώτος σύγχρονος διεθνής διαγωνισμός ομορφιάς.
Νικήτρια αναδείχθηκε η μόλις 18 ετών Μπέρτα Σουκαρέ από τη Γουαδελούπη, η οποία έλαβε έπαθλο 5.000 βελγικών φράγκων. Δηλαδή; “Α! είσαι όμορφη. Πάρε λεφτά γι αυτό!”
Οι κοινωνικές συμβάσεις της εποχής δεν επέτρεπαν μαγιό και αποκαλυπτικές εμφανίσεις. Η γυναίκα μπορούσε να βαθμολογείται, αλλά έπρεπε να γίνεται με… σεμνότητα. Δηλαδή ναι μεν, αλλά…
Ο θεσμός βρήκε γρήγορα και εμπορική χρησιμότητα. Το πρώτο Miss America, το 1921, δεν γεννήθηκε από κάποια επείγουσα ανάγκη αναγνώρισης της γυναικείας προσωπικότητας. Στήθηκε στο Ατλάντικ Σίτι για να προσελκύσει τουρίστες και να παρατείνει την καλοκαιρινή περίοδο.
Το πρώτο Miss World, το 1951, ξεκίνησε ως διαγωνισμός μπικίνι στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Βρετανίας. Η νικήτρια Κίκι Χόκανσον στέφθηκε φορώντας μπικίνι, προκλήθηκε διεθνής κατακραυγή και το ένδυμα απαγορεύτηκε στις επόμενες διοργανώσεις. Όχι η βαθμολόγηση των γυναικών ωστόσο. Απλά το …προκλητικό μπικίνι. Ας υπάρχουν και προτεραιότητες.
Η γυναίκα ως έκθεμα με προβολείς
Από τότε τα καλλιστεία προσπάθησαν να εκσυγχρονιστούν. Πρόσθεσαν συνεντεύξεις, κοινωνικές δράσεις, διάφορα ταλέντα, σπουδές και βαρύγδουπες δηλώσεις για την παγκόσμια ειρήνη και τη σωτηρία του περιβάλλοντος. Αφαίρεσαν σε ορισμένες διοργανώσεις το μαγιό και μας διαβεβαίωσαν ότι πλέον αξιολογούν «τη συνολική προσωπικότητα».
Μόνο που, αν η προσωπικότητα ήταν πράγματι το ζητούμενο, δεν θα χρειαζόταν πρώτα να περάσει με βραδινό φόρεμα μπροστά από μια κριτική επιτροπή λες και είναι σε υπαίθρια αγορά ανθρώπινης σάρκας στο Πουκέτ.
Τα καλλιστεία δεν παύουν να αποτελούν μια δημόσια βιτρίνα σωμάτων. Άνθρωποι μετατρέπονται σε συμμετρίες, αναλογίες, χαμόγελα και αριθμημένες θέσεις. Πρώτη, δεύτερη, τρίτη. Η πιο όμορφη, η λιγότερο όμορφη και όσες δεν ήταν αρκετά όμορφες για να συνεχίσουν.
Βεβαίως, οι γυναίκες που συμμετέχουν έχουν δικαίωμα να το επιλέξουν και δεν χρειάζονται κανέναν να μιλήσει εξ ονόματός τους. Η προσωπική επιλογή, όμως, δεν καθιστά αυτομάτως αθώο το σύστημα μέσα στο οποίο γίνεται. Και το σύστημα εξακολουθεί να διδάσκει ότι η γυναικεία εμφάνιση είναι δημόσιο αγαθό: εκτίθεται, συγκρίνεται, αξιολογείται και, τελικά, πωλείται.
(προιόν τεχνητής νοημοσύνης)
Το 1888 αυτή η αντίληψη ταίριαζε απολύτως με μια κοινωνία που αντιμετώπιζε τη γυναίκα περισσότερο ως «το» παρά ως «η». Ως στολίδι, σύζυγο, θέαμα και επιβεβαίωση της ανδρικής ματιάς.
Το 2026 δεν υπάρχει πια η δικαιολογία εκείνης της εποχής.
Τα καλλιστεία δεν είναι ένας αθώος «εορτασμός της ομορφιάς». Είναι ένα σεξιστικό φορτίο από το παρελθόν, ντυμένο δήθεν φιλανθρωπίες και τηλεοπτική λάμψη για να μοιάζει σύγχρονο. Δεν χρειάζονται άλλη ανανέωση, άλλη κατηγορία ή ακόμη μία πρόχειρη επίστρωση «ενδυνάμωσης».
Χρειάζονται αυλαία και να πάνε επιτέλους στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
Διότι το ανθρώπινο σώμα δεν είναι έθεμα ούτε αντικείμενο αξιολόγησης και βράβευσης.
(προϊόν τεχνητής νοημοσύνης)
