Για τον Απόλλωνα, ο Γιαννάκης Γιαγκουδάκης είναι ένα από εκείνα τα ονόματα που συνδέουν γενιές. Ο νεαρός που μπήκε στην πρώτη ομάδα στα μέσα της δεκαετίας του ’70 έγινε ο Αρχηγός των πρώτων πρωταθλημάτων, ένας ακούραστος μέσος και σημείο αναφοράς για τη Λεμεσό.
Η ιστορία του χωράει αριθμούς, τρόπαια και ευρωπαϊκές βραδιές. Χωράει όμως και κάτι δυσκολότερο να καταγραφεί: τη σχέση ενός ποδοσφαιριστή με την κερκίδα, όταν η διαδρομή τους διαρκεί είκοσι σεζόν. Γι’ αυτό, δίπλα στο επώνυμό του, η λέξη «Αρχηγός» λειτουργεί σχεδόν σαν δεύτερο όνομα.
Από τη Λεμεσό στην πρώτη ομάδα
Γεννημένος στις 17 Ιανουαρίου 1959, ο Γιαγκουδάκης έκανε το ντεμπούτο του στην ανδρική ομάδα την περίοδο 1975-76. Η διαδρομή του με την πρώτη ομάδα ολοκληρώθηκε το 1995. Είχε προηγηθεί ένα σύντομο νεανικό πέρασμα από τον Εθνικό Αστέρα το 1974, πριν από τη μακρά κυανόλευκη πορεία του.
Το 1979 ανέλαβε το περιβραχιόνιο και παρέμεινε αρχηγός μέχρι το τέλος της καριέρας του. Το αξιοσημείωτο είναι η διάρκεια αυτής της ευθύνης: έζησε την αναμονή για τις μεγάλες επιτυχίες και έφτασε στην εποχή κατά την οποία ο Απόλλων κατέκτησε τα δύο πρώτα πρωταθλήματα της ιστορίας του.
Ο μέσος που έδινε συνοχή στην ομάδα
Δύναμη, σκέψη, οργανωτική ικανότητα και συνεχής κίνηση χαρακτήριζαν το παιχνίδι του. Δεν περιοριζόταν στην ανάκτηση της μπάλας. Μπορούσε να στηρίξει την ανάπτυξη και να εμφανιστεί στην περιοχή, συνδυάζοντας την ανασταλτική δουλειά με ουσιαστική επιθετική συμμετοχή.
Αυτό εξηγεί γιατί η αξία του δεν αποτυπώνεται μόνο στα γκολ. Στη θέση όπου αγωνιζόταν, σημασία είχε να διαβάζει εγκαίρως τη φάση, να δίνει επιλογή στον συμπαίκτη και να κρατά συνδεδεμένες τις γραμμές. Με τα σημερινά ποδοσφαιρικά μέτρα, η συζήτηση θα αφορούσε εξίσου τη δουλειά του χωρίς την μπάλα.
Υπήρξαν πάντως και σεζόν με ιδιαίτερη επιθετική συνεισφορά. Την περίοδο 1980-81 αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ του Απόλλωνα, με οκτώ τέρματα.
Η καριέρα στον Απόλλωνα σε αριθμούς
Η καριέρα του στον Απόλλωνα αποτυπώνεται σε 567 συμμετοχές, με την ακόλουθη κατανομή ανά διοργάνωση:
| Διοργάνωση | Αγώνες |
|---|---|
| Πρωτάθλημα | 450 |
| Κύπελλο | 92 |
| Ασπίδα | 5 |
| Ευρωπαϊκές διοργανώσεις | 20 |
| Σύνολο | 567 |
Στο ενεργητικό του είχε και 51 τέρματα συνολικά. Το μέγεθος της διαδρομής γίνεται ακόμη πιο καθαρό αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για παρουσία από τα εφηβικά χρόνια μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90.
Τα τέσσερα τρόπαια της δικής του διαδρομής
Στο παλμαρέ του με τον Απόλλωνα περιλαμβάνονται δύο πρωταθλήματα και δύο κύπελλα. Οι τέσσερις κατακτήσεις σχηματίζουν έναν μικρό χάρτη της ανόδου της ομάδας:
- 1985-86: Κύπελλο Κύπρου.
- 1990-91: Το πρώτο πρωτάθλημα στην ιστορία του Απόλλωνα.
- 1991-92: Κύπελλο Κύπρου.
- 1993-94: Το δεύτερο πρωτάθλημα του συλλόγου.
Οι ημερομηνίες αυτές δίνουν το πλαίσιο. Για τον ίδιο, όπως εξηγούσε χρόνια αργότερα, η μνήμη δεν περιοριζόταν στις απονομές. Περιλάμβανε ολόκληρους αγώνες, την ποιότητα του ποδοσφαίρου και τους ανθρώπους που πλησίασαν την ομάδα βλέποντάς την να παίζει.
Ευρώπη: από το Καμπ Νου στις προκρίσεις
Η ευρωπαϊκή του διαδρομή περιλάμβανε και τη συνάντηση με τη Μπαρτσελόνα του Ντιέγκο Μαραντόνα. Ο Γιαγκουδάκης ήταν στην ενδεκάδα του αγώνα στο Καμπ Νου, στις 15 Σεπτεμβρίου 1982, για το Κύπελλο Κυπελλούχων. Η ήττα με 8-0 ήταν βαριά, αλλά η παρουσία απέναντι σε εκείνη την ομάδα αποτελεί χαρακτηριστικό στιγμιότυπο των διαφορετικών κόσμων που συναντούσε τότε το κυπριακό ποδόσφαιρο.
Στα χρόνια που ακολούθησαν ήρθαν η πρώτη ευρωπαϊκή νίκη απέναντι στη Μάλμε το 1986 και η πρώτη πρόκριση, απέναντι στην Κραϊόβα το 1991. Η παρουσία του συνδέθηκε επίσης με την πρόκριση επί της Βατς το 1993 και τις αναμετρήσεις με την Ιντερ. Ο Γιαγκουδάκης βρισκόταν στην ομάδα τόσο στις δύσκολες ευρωπαϊκές δοκιμασίες όσο και στα βήματα που της έδιναν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Το περιβραχιόνιο και με το εθνόσημο
Η πορεία του ξεπέρασε τα όρια του συλλόγου. Υπήρξε και αρχηγός της Εθνικής Κύπρου, με 66 διεθνείς συμμετοχές και ένα γκολ, σε αγώνες από το 1980 μέχρι το 1993. Οι συμμετοχές του κατανέμονται ως εξής:
- 27 συμμετοχές σε προκριματικά Παγκοσμίου Κυπέλλου.
- 22 σε προκριματικά Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος.
- 17 σε φιλικούς αγώνες.
Στη διεθνή του διαδρομή ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, το 1-1 με την Ιταλία στη Λεμεσό στις 12 Φεβρουαρίου 1983 και το 3-2 επί της Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη στις 2 Σεπτεμβρίου 1992. Πρόκειται για διαφορετικές στιγμές μιας μακράς παρουσίας με το εθνόσημο.
Το γκολ που απάντησε στον Θωμά Μαύρο
Το μοναδικό του γκολ με την Εθνική έχει τη δική του μικρή ιστορία. Στις 27 Οκτωβρίου 1982, Κύπρος και Ελλάδα συναντήθηκαν σε φιλικό στο Μακάρειο. Ο Θωμάς Μαύρος σκόραρε στο 89΄, όμως ο Γιαγκουδάκης απάντησε στο 90΄ για το τελικό 1-1. Ο Κύπριος μέσος είχε προηγουμένως και δοκάρι, στο 77΄.
«Ο Απόλλωνας είναι το σπίτι μας»
Σε παλαιότερη συνέντευξή του, τον Απρίλιο του 2020, ο Γιαγκουδάκης περιέγραφε τον σύλλογο με τη φράση «Ο Απόλλωνας είναι το σπίτι μας». Θυμόταν τις ακαδημίες, το ΓΣΟ και τη βοήθεια των φιλάθλων στις δύσκολες εποχές.
Ξεχώριζε το πρώτο πρωτάθλημα του 1991 και το κύπελλο του 1986, ενώ συνέδεε την καλή μπάλα εκείνης της ομάδας με την προσέλκυση οπαδών και από άλλες πόλεις. Για τον Ντίτελμ Φέρνερ μιλούσε με έμφαση στη συμπεριφορά, την πειθαρχία και την ομοιογένεια που καλλιεργούσε.
Στην ίδια συνέντευξη ανέφερε ως πιο οδυνηρή ανάμνηση την απώλεια του πατέρα του, την οποία πληροφορήθηκε στο ημίχρονο αγώνα με τη Νέα Σαλαμίνα. Η προσωπική αυτή μαρτυρία υπενθυμίζει πόσο βαθιά είχε δεθεί η ζωή του με την ομάδα.
Η διάκριση για την αξία και η τιμή για το ήθος
Η αναγνώριση της Ενωσης Αθλητικογράφων Κύπρου ήρθε σε δύο διαφορετικές στιγμές της πορείας του: το 1982 αναδείχθηκε κορυφαίος αθλητής της χρονιάς και το 1995 τιμήθηκε για το ήθος και την προσφορά του.
Η πρώτη διάκριση αφορά την αναγνώριση της αγωνιστικής του αξίας. Η δεύτερη δίνει ένα άλλο μέτρο της υστεροφημίας του, στο έτος που ολοκλήρωσε την παρουσία του ως ποδοσφαιριστής. Μαζί εξηγούν γιατί η αναφορά στον Γιαγκουδάκη αφορά τόσο τον αθλητή όσο και τον άνθρωπο που εκπροσωπούσε την ομάδα.
Η σχέση συνεχίστηκε μετά το τελευταίο παιχνίδι
Η προσφορά του συνεχίστηκε και μετά την ολοκλήρωση της ποδοσφαιρικής του καριέρας, μεταξύ άλλων από τη θέση του προπονητή. Τον Ιανουάριο του 2022, το Σωματείο ανακοίνωσε την έναρξη συνεργασίας μαζί του ως ειδικού συμβούλου των ποδοσφαιρικών ακαδημιών, αναγνωρίζοντας την εμπειρία και την αφοσίωσή του στον σύλλογο.
Αυτή η συνέχεια έχει ιδιαίτερη σημασία για μια ομάδα με πολλές γενιές φιλάθλων. Οι νεότεροι μπορούν να διαβάσουν τι κέρδισε ο παλιός Αρχηγός. Η επαφή με ανθρώπους της δικής του διαδρομής τούς επιτρέπει να καταλάβουν και πώς χτίστηκε ο Απόλλων που γνωρίζουν.
Γιατί παραμένει ο «θρυλικός» Αρχηγός
Οι 567 συμμετοχές δείχνουν τη διάρκεια. Τα δύο πρωταθλήματα και τα δύο κύπελλα δείχνουν τις κορυφές. Το περιβραχιόνιο, η διεθνής παρουσία και οι τιμητικές διακρίσεις συμπληρώνουν την εικόνα.
Για τον Απόλλωνα, όμως, ο Γιαννάκης Γιαγκουδάκης εκπροσωπεί και τη διαδρομή ανάμεσά τους: τις σεζόν πριν από τους τίτλους, τη δουλειά της μεσαίας γραμμής, την ευθύνη του αρχηγού και τη σχέση με τον κόσμο. Εκεί βρίσκεται το βάρος του ονόματός του. Στην ιστορία ενός ποδοσφαιριστή που συνέδεσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του με την κυανόλευκη φανέλα.
