Η Γροιλανδία δεν είναι πια ένας παγωμένος γεωγραφικός όρος σε έναν μακρινό χάρτη. Είναι το crash test της διεθνούς τάξης. Και, όπως όλα δείχνουν, αν ήταν αυτοκίνητο θα είχε διαλυθεί στην πρώτη επαφή με το οτιδήποτε.
Γράφει ο Παπα – Ράτσης
Η υπόθεση της Γροιλανδία δεν αφορά απλώς τις εκκεντρικότητες του Ντόναλντ Τραμπ. Ότι ο άνθρωπος είναι ένας εγωπαθής τραμπούκος δεν μας αποκαλύφθηκε σήμερα. Η Γροιλανδία αφορά το ότι η ισχύς – στρατιωτική, οικονομική, γεωπολιτική – διεκδικεί ξανά ανοιχτά το δικαίωμα να προηγείται του Διεθνούς Δικαίου.
Και αυτή τη φορά, χωρίς καν να προσποιείται ότι ντρέπεται.
Η σημερινή αποθράσυνση έχει προϊστορία
Ο Τραμπ δεν έφτασε εδώ τυχαία. Για σχεδόν έναν χρόνο πέταγε «μπαλόνια»: δηλώσεις, απειλές, μισόλογα. Σκάναρε αντιδράσεις. Και κατέληξε σε ένα απλό, επικίνδυνο συμπέρασμα: κανείς δεν του έβαλε το παραμικρό φρένο.
Όταν οι απειλές δεν έχουν κόστος, παύουν να είναι ρητορική. Γίνονται πολιτική. Και όταν λειτουργούν, ο πειρασμός να επεκταθούν δεν έχει όρια.
Έτσι, η εθνική κυριαρχία μετατρέπεται σε διαπραγματεύσιμο μέγεθος – κάτι ανάμεσα σε επενδυτική ευκαιρία και στρατηγικό οικόπεδο.
Ευρώπη: ένας «επίτιμος» θεατής
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιδρά με δηλώσεις. Σοβαρές, και προσεκτικές αλλά άχρωμες και ακίνδυνες.
Η Δανία βρίσκεται εκτεθειμένη: θεσμικά σωστή, γεωπολιτικά μόνη. Και η Ευρώπη επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά ότι παραμένει στον αγαπημένο της ρόλο: του πολιτικού κομπάρσου. Ακόμη και όταν το ζήτημα αφορά έδαφος της ίδιας της οικογένειάς της.
-Έλα μωρέ και χάσαμε ένα κομμάτι πάγο, και τι έγινε;
-Τίποτα. Ίσα ίσα που επέστρεψαν στο σπίτι τους και οι Γερμανοί στρατιώτες, λίγο το χεις τέτοια εποχή που κάνει παγωνιά εκεί πάνω;
Η Αρκτική δεν είναι πια «λευκή κηλίδα» – Είναι «μαύρη τρύπα»
Τίποτα από αυτά δεν συμβαίνει στο κενό. Η Αρκτική μετατρέπεται με μεγάλη ταχύτητα σε γεωπολιτικό Ελ Ντοράντο: σπάνιες γαίες, ενεργειακοί πόροι, νέοι θαλάσσιοι δρόμοι, στρατηγικός έλεγχος του Βόρειου Ημισφαιρίου.
Η κλιματική κρίση δεν λιώνει απλώς πάγους· λιώνει και τις αναστολές του προέδρου. Όποιος ελέγχει την Αρκτική, αποκτά πλεονέκτημα δεκαετιών. Και σε αυτό το παιχνίδι, η Γροιλανδία δεν είναι εξαίρεση. Είναι κλειδί.
Κίνα και Ρωσία: δεν μιλάμε με γεμάτο το στόμα, είναι αγένεια
Η σιωπή της Κίνα και της Ρωσία δεν είναι αμηχανία. Είναι υπολογισμός.
Γιατί αν γίνει αποδεκτό ότι «η στρατηγική σημασία υπερισχύει της κυριαρχίας», τότε το προηγούμενο θα χρησιμοποιηθεί αλλού: στην Ταϊβάν, στον Καύκασο, στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κανείς δεν βιάζεται να καταδικάσει ένα μοντέλο που μπορεί αύριο να του φανεί χρήσιμο.
Ιστορία που (δεν) ξέρει ο Τραμπ είναι à la carte
Το επιχείρημα ότι «πριν 500 χρόνια πήγαν οι Δανοί εκεί, αυτό δεν σημαίνει ότι τους ανήκει» δεν είναι απλώς σαθρό. Είναι επικίνδυνο.
Αν η Ιστορία λειτουργεί έτσι, τότε ο μισός πλανήτης είναι ανοιχτός προς αναθεώρηση – ξεκινώντας – με όλη την ειρωνεία που σηκώνει η κουβέντα – από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Η Ιστορία δεν είναι μενού επιλογής. Δεν διαλέγεις κεφάλαιο ανάλογα με το συμφέρον σου και το γαρνίρεις με ότι σε συμφέρει μίστερ πρέζιτεντ.
«Δύο έλκηθρα και λίγα σκυλιά»
Η πρωτοφανής ειρωνεία για την αμυντική ικανότητα της Γροιλανδίας αποκαλύπτει τον πυρήνα της νέας λογικής: αν δεν μπορείς να υπερασπιστείς στρατιωτικά τον εαυτό σου, τότε δεν δικαιούσαι να υπάρχεις ως κυρίαρχος.
Οι συνθήκες, οι εγγυήσεις, το διεθνές πλαίσιο τα γράφει στα ζαρωμένα του καλαμπαλίκια. Για τον Ντόναλντ τον μέγα τραμπούκο είναι φυσιολογικό να αντιμετωπίζεις τον αδύναμο περιπαικτικά και μειωτικά.
Και τα (άλλα) μικρά κράτη;
Εδώ ακριβώς χτυπά το καμπανάκι για χώρες όπως η Κύπρος.
Γιατί αν η κυριαρχία γίνεται συνάρτηση στρατιωτικής δύναμης και γεωστρατηγικής χρησιμότητας, τότε τα μικρά κράτη δεν προστατεύονται – απλώς ανέχονται, όσο εξυπηρετούν. Σήμερα είναι η Γροιλανδία. Αύριο μπορεί να είναι οποιοδήποτε «μικρό μέγεθος» σε λάθος γειτονιά. Αλλά εμείς δεν έχουμε φόβο. Έχουμε δώσει περισσότερα απ όσα μας ζήτησαν πριν καν μας τα ζητήσουν.
Το πραγματικό διακύβευμα
Το ερώτημα δεν είναι αν η Γροιλανδία πωλείται.
Το ερώτημα είναι αν μπαίνουμε σε μια εποχή όπου η εθνική κυριαρχία παύει να είναι δικαίωμα και επιστρέφει στο παλιό της νόημα: προνόμιο των ισχυρών.
Και όσο οι αντιδράσεις παραμένουν από χλιαρές μέχρι ανύπαρκτες, ο Τραμπ – και κάθε Τραμπ – δεν θα έχει λόγο να σταματήσει.
Διότι έμαθε πολύ καλά το πιο επικίνδυνο μάθημα απ όλα:
ότι το θράσος και η έλλειψη σεβασμού μπορούν να κάνουν τα πάντα.
