«Δεν θα πιστέψεις τι έπαθε ο τραγουδιστής του έρωτα Γιάννης Μύκονος!!!»
Αν αυτός ο τίτλος σε εκνεύρισε, συγχαρητήρια: μόλις απέτυχες να πέσεις θύμα clickbait.
Αν πάτησες από περιέργεια, πάλι συγχαρητήρια: είσαι απλά άνθρωπος και οι άνθρωποι είμαστε περίεργοι. Και το clickbait το ξέρει γι αυτό δεν ποντάρει στην ανοησία· ποντάρει στο ένστικτο. Στην ανάγκη σου να μη χάσεις κάτι «σημαντικό». Στην υπόσχεση ότι κάτι συγκλονιστικό σε περιμένει λίγο πιο κάτω.
-Να σου πω: Κι αν δεν υπάρχει;
-Έπαιξες και δεν έχασες …παρά λίγα λεπτά από τη ζωή σου.
Γράφει ο Παπα – Ράτσης
Το clickbait είναι το fast food της ενημέρωσης. Σε χορταίνει γρήγορα, σου αφήνει επίγευση ντροπής και, το κυριότερο, δεν σε θυμάται κανείς γι’ αυτό.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δουλεύει.
Το πρόβλημα είναι ότι δουλεύει μόνο για λίγο.
Οι παραπλανητικοί τίτλοι φέρνουν κλικ. Σ αυτό το «σύμπαν» δουλεύω και το ξέρω. Όλοι το ξέρουμε. Τα analytics το ξέρουν. Οι διαφημίσεις το λατρεύουν.
Αλλά αυτό που παραβλέπουμε είναι ότι οι αναγνώστες δεν είναι χρυσόψαρα. Κάποια στιγμή καταλαβαίνουν ότι πίσω από το «δεν θα πιστέψετε τι έγινε» κρύβεται συνήθως το τίποτα. Και τότε αρχικά θυμώνουν για λίγο αλλά αυτό δεν είναι το μεγαλύτερό σου πρόβλημα. Αυτό που πρέπει να σε απασχολεί είναι αυτό που κάνουν μετά: σε αγνοούν.
Γιατί ο αναγνώστης (συνήθως) συγχωρεί την άποψη. Δεν συγχωρεί την κοροϊδία.
«Μα είναι ίντερνετ, δεν είναι έντυπο»
Μπιιιιπ! Λάθος δικαιολογία. Και τεμπέλικη.
Η δημοσιογραφία —και η αρθρογραφία— δεν αλλάζουν ηθική ανάλογα με το μέσο.
Δεν υπάρχει «έντυπη αξιοπρέπεια» και «ψηφιακή πονηριά». Υπάρχει μόνο το ερώτημα:
Είσαι τίμιος με αυτόν που σε διαβάζει;
Ο τίτλος δεν είναι διαφήμιση τύπου «όροι και προϋποθέσεις ισχύουν». Είναι μέρος του κειμένου. Είναι Υπόσχεση και Συμφωνία. Αν την παραβιάζεις, δεν είσαι ευρηματικός. Είσαι αναξιόπιστος.
Όταν το clickbait πατάει πάνω σε ζωές
Περιπτώσεις για τις οποίες δεν μιλάμε για ένα απλό, ανώδυνο «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», μιλάμε για χυδαιότητα.
«Θρήνος για τον τάδε – δεν άντεξε…»
Και μπαίνεις μέσα με κόμπο στο στομάχι για να διαβάσεις ότι πέθανε… το καναρίνι του.
Ή ότι «συγκλονίζει η εξομολόγηση για την κακοποίησή της όταν ήταν ανήλικη» και τελικά της τις είχε βρέξει η γιαγιά της ένα καλοκαίρι στο χωριό διότι έσπασε το βάζο με την τσουκνίδα.
Όταν χρησιμοποιείς λέξεις όπως θρήνος, τραγωδία, σοκ, κατάρρευση, οφείλεις να μιλάς για ανθρώπινη απώλεια ή πραγματικό δράμα. Όχι για engagement. Όχι για views. Όχι για να «γράψει».
Διαφορετικά είσαι απλά αισχρός και χυδαίος απέναντι στις έννοιες, στον άνθρωπο που αναφέρεσαι και στον αναγνώστη που σε τιμά.
Τα είδη του clickbait (μια σύντομη, ειλικρινής καταγραφή)
Για να ξέρουμε και τι κράζουμε:
- Το ασαφές clickbait
«Δεν φαντάζεστε τι έκανε…»
(Συνήθως: κάτι απολύτως … «φαντάσιμο»)
- Το υπερβολικό clickbait
«ΣΟΚ – Θα αλλάξει ό,τι ξέραμε»
(Δεν αλλάζει τίποτα, ούτε καν ο Μανωλιός τα ρούχα του)
- Το συναισθηματικό clickbait
«Λύγισε on camera»
(…τη μεσούλα της και έκατσε σε καρέκλα)
- Το παραπλανητικό clickbait
Τίτλος που υπόσχεται ένα Α, αλλά τελικά πρόκειται για ένα άρθρο που παραδίδει ένα ελάχιστο Β μαζί με μία ιδέα από Γ.
- Το ανήθικο clickbait
Χρήση πένθους, ασθένειας, θανάτου χωρίς λόγο. Μην τα ξαναλέμε: η απόλυτη ξεφτίλα.
Οι τίτλοι που όλοι έχουμε δει (και βαρεθεί)
- «Θα τρίβετε τα μάτια σας όταν δείτε…»
- «Κανείς δεν περίμενε αυτό που συνέβη»
- «Ο λόγος που… θα σας αφήσει άφωνους»
- «Δείτε τι έγινε όταν…»
ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΤΙΠΟΤΑ…
Τι νομίζουμε για το τι διαβάζουμε και τι πραγματικά ισχύει
Ο τίμιος τίτλος δεν είναι βαρετός.
Είναι απλώς καθαρός. Και ο καθαρός λόγος χτίζει σχέση. Δεν βασίζεται σε στιγμιαίο κλικ. Χτίζει Εμπιστοσύνη. Προκαλεί ασφαλή Συνήθεια.
Διότι τι συμβαίνει τελικά:
Το clickbait κυνηγάει τον αναγνώστη.
Η καλή και ειλικρινής γραφή τον κρατάει.
