Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Το μεγαλύτερο Παγκόσμιο Κύπελλο της ιστορίας υπόσχεται περισσότερες ομάδες, περισσότερους αγώνες και περισσότερη “παγκόσμια” εμπειρία. Μόνο που για τους συντριπτικά περσσότερους φιλάθλους, το ταξίδι μέχρι την κερκίδα έμοιαζε με απλησίαστη πολυτέλεια.
Το πιο μεγάλο Μουντιάλ, αλλά για ποιους;
Το Μουντιάλ του 2026 παρουσιάστηκε ως το πιο ανοιχτό, το πιο μεγάλο και το πιο παγκόσμιο της ιστορίας. 48 ομάδες, 104 αγώνες, τρεις χώρες υποδοχής και 16 πόλεις σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό. Στα χαρτιά, μοιάζει με τη μεγαλύτερη γιορτή που έστησε ποτέ το ποδόσφαιρο.
Μόνο που η γιορτή έχει τιμοκατάλογο και όχι ακριβώς από εκείνους που μας επιτρέπουν να παραγγείλουμε.
Τα διεθνή μέσα περιγράφουν ήδη ένα Μουντιάλ που δεν μετριέται μόνο με γκολ, αλλά και με τιμές εισιτηρίων, ξενοδοχεία, αεροπορικά, μετακινήσεις και πλατφόρμες μεταπώλησης. Δηλαδή με όλα εκείνα που αποφασίζουν τελικά ποιος μπορεί να είναι εκεί και ποιος θα μείνει να το βλέπει από μακριά.
Η κερκίδα ως προνόμιο
Σύμφωνα με το Reuters, το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο εξελίσσεται στο ακριβότερο στην ιστορία, με τις τιμές εισιτηρίων και διαμονής να κάνουν τη διοργάνωση ολοένα και δυσκολότερη για φιλάθλους χαμηλότερων, ακόμη και μεσαίων, εισοδημάτων. Σε αρκετές περιπτώσεις, εισιτήρια μεταπώλησης για αγώνες ομίλων ξεπέρασαν τα 1.000 δολάρια, ενώ κάποια hospitality πακέτα έφτασαν μέχρι και σε εξωπραγματικά ποσά. Έχουν αναφερθεί πακέτα με τριήμερη διαμονή ΟΧΙ σε πεντάστερα ξενοδοχεία που ξεκινάνε από τις 4000 δολάρια.
Η FIFA, μετά την κριτική, διέθεσε 130.000 εισιτήρια χαμηλού κόστους στα 60 δολάρια. Ο αριθμός όμως μοιάζει μικρός μπροστά στην κλίμακα της διοργάνωσης, ειδικά όταν συγκρίνεται με τα 400.000 εκπτωτικά εισιτήρια που είχαν διατεθεί στο Μουντιάλ της Βραζιλίας το 2014.
Δεν είναι βέβαια ότι το Μουντιάλ ήταν ποτέ ένα φθηνό ταξίδι. Είναι ότι πλέον η απόσταση ανάμεσα στον απλό φίλαθλο και στην κερκίδα μεγαλώνει τόσο πολύ, που αρχίζει να αλλάζει και η σύνθεση του ίδιου του κοινού.
Το ποδόσφαιρο που βλέπεται αλλού
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα που κατέγραψε το Reuters είναι η ιστορία ενός 21χρονου φοιτητή από την Αγγλία, ο οποίος αποφάσισε να μη ταξιδέψει στη Βόρεια Αμερική για το Μουντιάλ. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να ταξιδέψει σε επτά ευρωπαϊκές χώρες, βλέποντας αγώνες σε fan zones, μπαρ και δημόσιους χώρους, με συνολικό κόστος περίπου 600 δολάρια.
Η εικόνα είναι σχεδόν ειρωνική. Ένας φίλαθλος δεν πάει στο Μουντιάλ, αλλά ταξιδεύει για να νιώσει Μουντιάλ. Όχι μέσα στο στάδιο, αλλά γύρω από οθόνες, σε πλατείες, σε παρέες αγνώστων, σε πόλεις που δεν φιλοξενούν τη διοργάνωση.
Η ανάγκη του κόσμου να συμμετέχει καθώς φαίνεται παραμένει. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος. Όταν η επίσημη εμπειρία γίνεται απλησίαστη, ο κόσμος εφευρίσκει τη δική του.
Dynamic pricing: όταν το εισιτήριο γίνεται χρηματιστήριο
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και το λεγόμενο dynamic pricing, η δυναμική τιμολόγηση που αυξομειώνει τις τιμές ανάλογα με τη ζήτηση. Η FIFA είχε ανακοινώσει από το 2025 ότι θα χρησιμοποιήσει αυτό το μοντέλο για τα εισιτήρια του Μουντιάλ 2026, με αρχικές τιμές από 60 δολάρια.
Στην πράξη, όμως, η λογική της αγοράς μπήκε στην καρδιά της μεγαλύτερης ποδοσφαιρικής διοργάνωσης. Όσο ανεβαίνει η ζήτηση, ανεβαίνει και η τιμή. Όσο μεγαλώνει το ενδιαφέρον, τόσο ακριβότερο γίνεται το δικαίωμα να είσαι παρών.
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στη θεωρία. Για τον αγώνα Μεξικό – Αγγλία, οι τιμές στην επίσημη πλατφόρμα μεταπώλησης της FIFA εκτοξεύθηκαν σε τετραψήφια ποσά, προκαλώντας έντονη αντίδραση από την αγγλική ένωση φιλάθλων. Η FIFA, σύμφωνα με το Reuters, υποστήριξε ότι η πολιτική αυτή συνδέεται με ευρύτερες πρακτικές της αγοράς, ενώ οι εκπρόσωποι των φιλάθλων κατήγγειλαν υπερβολική εκμετάλλευση, ιδίως από τη στιγμή που η FIFA λαμβάνει ποσοστό από αγοραστές και πωλητές στη μεταπώληση.
Δεν είναι μόνο το εισιτήριο
Το πρόβλημα δεν σταματά εννοείται στην τιμή της θέσης. Το κόστος ενός Μουντιάλ είναι ολόκληρη αλυσίδα: πτήσεις, ξενοδοχεία, μετακινήσεις, φαγητό, άδειες από τη δουλειά, οικογενειακός προϋπολογισμός. Το Reuters μετέδωσε ήδη από την έναρξη της διοργάνωσης ότι η ακρίβεια, οι δυσκολίες στις βίζες και η πολυπλοκότητα των μετακινήσεων αποθάρρυναν αρκετούς ταξιδιώτες, με ξενοδοχεία και αεροπορικές στις ΗΠΑ να μην βλέπουν αρχικά την αναμενόμενη έκρηξη ζήτησης.
Το προϊόν έγινε πολύ ακριβό ακόμη και για εκείνους που το αγαπούν υπερβολικά.
Και μένα μ αρέσει η βόλτα στη στρατόσφαιρα, αλλά ο τελευταίος τιμοκατάλογος του Μασκ, μου επιτρέπει μόνο να …διαβάσω τον τιμοκατάλογο.
Η γιορτή και η αγορά
Το Μουντιάλ παραμένει Μουντιάλ. Θα έχει μεγάλα ματς, ιστορίες, ήρωες, απογοητεύσεις, εμβληματικές εικόνες. Δεν είναι ανάγκη άλλωστε να το μηδενίσουμε για να δούμε ότι προκύπτει πρόβλημα.
Το θέμα είναι ότι από τη μία, το ποδόσφαιρο είναι εδώ και χρόνια παγκόσμια βιομηχανία. Από την άλλη, η δύναμή του χτίστηκε στην αίσθηση ότι ο κόσμος μπορεί να ανήκει σε αυτό. Ότι η κερκίδα δεν είναι βιτρίνα πολυτελείας, αλλά χώρος για όλους.
Αν το Μουντιάλ γίνει εμπειρία αποκλειστικά για όσους μπορούν να πληρώσουν χιλιάδες δολάρια, τότε δεν χάνει μόνο ο φίλαθλος που μένει εκτός. Χάνει και η ίδια η διοργάνωση κάτι από το DNA της.
Μια παγκόσμια γιορτή δεν κρίνεται μόνο από το πόσες χώρες χωράει στο πρόγραμμα. Κρίνεται και από το πόσους και ποιους ανθρώπους χωράει.
