Του Χριστόφορου Χριστοφή
Η απόφαση ενός κόμματος να διαγράψει βουλευτή του μπορεί να γίνει για διάφορους λόγους κάποτε συμβολικούς και κάποτε για ουσιαστικούς.
Για παράδειγμα, διαγραφή μπορεί να γίνει όταν το κόμμα θέλει να εκφράσει την διαφωνία του με μία συμπεριφορά ή τοποθέτηση ενός βουλευτή του, ή να αποστασιοποιηθεί από αυτήν και να δηλώσει ότι δεν το εκφράζει.
Στην Ελλάδα έχουμε αρκετά παραδείγματα, στην Κύπρο πολύ σπάνια.
Για να αναφέρω κάποια γνωστά παραδείγματα από Ελλάδα:
Τον Οκτώβριο 2021 ο Κυριάκος Μητσοτάκης διέγραψε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ τον βουλευτή Κωνσταντίνο Μπογδάνο για αναφορές που ο τελευταίος έκανε στην Ελληνική Βουλή. Μεταξύ αυτών των αναφορών ήταν και το: «Εγώ θυμίζω και τον Γρίβα της ΕΟΚΑ, που λέει: είχαμε τρεις εχθρούς. Τους Βρετανούς, τους Τούρκους και τους κομμουνιστές και ο μεγαλύτερος μας πονοκέφαλος είναι οι κομμουνιστές». Το Μαξίμου χαρακτήρισε τις απόψεις του Μπογδάνου απαράδεκτες και εκτός αξιακού πλαισίου του κόμματος και τον διέγραψε.
Τον Νοέμβριο 2024 ο Κυριάκος Μητσοτάκης διέγραψε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ τον πρώην πρωθυπουργό και βουλευτή Αντώνη Σαμαρά μετά από συνέντευξη του τελευταίου στην εφημερίδα το ΒΗΜΑ όταν ο Σαμαράς άσκησε σκληρή κριτική, μεταξύ άλλων για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Θεωρήθηκε ότι υπερέβη τα εσκαμμένα παρά την ανεκτικότητα που υπήρχε σε πρώην πρωθυπουργούς στο να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις.
Στην Κύπρο σπάνια έχουμε διαγραφές βουλευτών.
Μία πρόσφατη περίπτωση είναι αυτή της διαγραφής ή του τερματισμού της συνεργασίας μεταξύ του ΕΛΑΜ και του βουλευτή Ανδρέα Θεμιστοκλέους. Αυτό έγινε τον Οκτώβριο 2021 όταν το ΕΛΑΜ απέπεμψε τον Θεμιστοκλέους για την συμπεριφορά του κατά της τότε εκπροσώπου των Οικολόγων Έφης Ξάνθου. Επίσης, του ζητήθηκε να παραδώσει την έδρα, απαίτηση που ο Θεμιστοκλέους αρνήθηκε απορρίπτοντας τις κατηγορίες. Ο Θεμιστοκλέους, εξ όσων θυμούμαι, όμως, δεν ήταν μέλος του ΕΛΑΜ αλλά συνεργαζόμενος.
Μία άλλη πρόσφατη περίπτωση είναι η διαγραφή του βουλευτή Κωστή Ευσταθίου από την ΕΔΕΚ. Ο Ευσταθίου διαγράφηκε από μέλος του κόμματος (μαζί με άλλους), τον Ιανουάριο 2023. Έκτοτε και αναγκαστικά, ο Ευσταθίου ενεργεί ως ανεξάρτητος βουλευτής.
Άλλες παλαιότερες περιπτώσεις στην Κύπρο είναι:
Η διαγραφή του Αλέξη Γαλανού από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΔΗΚΟ τον Μάρτιο 1998 όταν διαφώνησε με την επιλογή Γιώργου Ιακώβου για τις Προεδρικές εκλογές.
Η διαγραφή του Ζαχαρία Κουλία από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΔΗΚΟ και από το κόμμα τον Ιούνιο 2011 λόγω της στάσης του στην ψηφοφορία για Πρόεδρο της Βουλής (δεν ψήφισε τον τότε πρόεδρο του ΔΗΚΟ Μάριο Κάρογιαν.)
Από τα πιο πάνω παραδείγματα συνάγεται ότι τέτοιες αποφάσεις κομμάτων ενέχουν (και) συμβολικό χαρακτήρα. Σηματοδοτούν την απόφαση του κόμματος να απορρίψει, αποστασιοποιηθεί και/ή να καταδικάσει μία συγκεκριμένη συμπεριφορά ή δήλωση βουλευτή του με την πράξη διαγραφής είτε από την κοινοβουλευτική ομάδα είτε και από το κόμμα.
Είναι σε αυτό το σημείο που η σημερινή απόφαση του ΔΗΣΥ για τον βουλευτή Λεμεσού που κατηγορείται για ξυλοδαρμό, είναι προβληματική. Η απόφαση είναι ότι τίθεται εκτός ψηφοδελτίου. Άρα δεν μπορεί να είναι υποψήφιος τον Μάιο στις βουλευτικές. Μέχρι τότε όμως, θα είναι βουλευτής και θα συμμετέχει στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. Άρα τι νόημα έχει αυτή η απόφαση;
Ποιο είναι το μήνυμα που πρέπει να καταλάβουμε;
Να καταλάβουμε ότι από τώρα μέχρι τον Μάιο είναι δεκτό να συμμετέχεις στην κοινοβουλευτική ομάδα και να ψηφίζεις μαζί μας, και από τον Μάιο και έπειτα δεν σε θέλουμε;
Είτε ο βουλευτής τίθεται εκτός κοινοβουλευτικής ομάδας και ψηφοδελτίου, είτε όχι.
Δηλαδή, εάν οι βουλευτικές εκλογές ήταν σε 2 χρόνια και όχι σε 6 μήνες, ποια θα ήταν η απόφαση; Θα του απαγορευόταν να είναι υποψήφιος σε 2 χρόνια;
Δεν έχει πολιτική λογική αυτή η απόφαση.
