Του Καθηγητή Παναγιώτη Σταυρινίδη
Rage bait Δόλωμα οργής Η ορολογία αυτή αναδείχθηκε από το λεξικό της Οξφόρδης για τη χρονιά που πέρασε. Πρόκειται για περιεχόμενο που αναρτάται με σκοπό την πρόκληση οργής.
Γιατί να θέλει κάποιος να προκαλέσει οργή; Γιατί πολύ απλά αυξάνει την εμπλοκή, το engagement. Το περιεχόμενο που εξοργίζει μοιράζεται και εξαπλώνεται ταχύτατα, γίνεται είδηση της ημέρας, οι χρήστες σχολιάζουν, με οργή φυσικά, και η αρχική προέλευση “επωφελείται”. Virality, shares, comments. Αυτά εξαργυρώνονται ως επιρροή, αναγνωρισιμότητα, ενίοτε χρήματα και πολλά άλλα.
Είναι ενδιαφέρον το ότι το στάδιο του δολώματος οργής φαίνεται να κυριαρχεί στην εξελικτική φάση του διαδικτύου και ειδικά των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης. Αυτό ειδικά αν ισχύει μια υπόθεση που διατυπώνω για τα στάδια που έχουν προηγηθεί και τι μπορεί να σημαίνει η παρούσα φάση.
Τα ΜΚΔ πέρασαν από διάφορες φάσεις με βασικό διαφοροποιητικό γνώρισμα την κυριαρχία μιας μορφής περιεχομένου. Τονίζω την “κυριαρχία” και όχι αναγκαστικά την εξαφάνιση άλλων μορφών περιεχομένου.
Στα “αθώα” ή αφελή πρώτα χρόνια εμφανίστηκε το στάδιο της ενημέρωσης. Στεγνό περιεχόμενο, κυρίως ως μετάβαση από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης στο μοίρασμα της είδησης και το μοίρασμα αυτής από το κοινό.
Ακολούθησε το στάδιο της αυτοπροβολής, των σέλφι, της dolce vita και της προσωπικής επιτυχίας.
Μετά ήρθε το στάδιο της ψυχαγωγίας με την κυριαρχία των μικρών σε διάρκεια αστείων κυρίως βίντεο με ήρωες εμάς, τα κατοικίδια μας και διάφορες τραγελαφικές στιγμές.
Προχωρήσαμε στο στάδιο της έμπνευσης και θα θυμάστε τα διάφορα quotes, περίφημες εμπνευστικές φράσεις φιλοσόφων, λογοτεχνών, επιστημόνων που στο τέλος όμως έγιναν κλισέ και cringe.
Γι’ αυτό και ήρθε το στάδιο της αυθεντικότητας ή τουλάχιστον μιας προσπάθειας από το κοινό, από οργανισμούς, από πολιτικούς να δείξουν και να μοιραστούν ένα “φρέσκο”, γνήσιο περιεχόμενο.
Και φτάσαμε στη σημερινή περίοδο όπου όλα τα στάδια που προηγήθηκαν εξάντλησαν την επιρροή τους ή τουλάχιστον αυτή η επιρροή μειώθηκε σημαντικά.
Τι είχε μείνει; Πως μπορεί κανείς να προσελκύσει το ενδιαφέρον, την προσοχή, να προκαλέσει shares, views, comments;
Και ήρθε το στάδιο της οργής. Του δολώματος οργής καλύτερα. Όπου ο στόχος επιτυγχάνεται με την ενεργοποίηση του συναισθήματος του θυμού, της επιθετικότητας, της λεκτικής βίας, της εξόντωσης.
Ίσως αυτό το τελευταίο στάδιο με τα αντικοινωνικά του χαρακτηριστικά να δείχνει κάτι και για το μέλλον: Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ολοκληρώνουν ένα κύκλο ζωής. Άλλωστε η ιστορία μας δείχνει ότι το στάδιο της παρακμής των κοινωνιών ακολουθείται είτε από κατάρρευση είτε από μετασχηματισμό σε κάτι καινούργιο.
Τι από τα δύο θα συμβεί;
Δεν έχω ιδέα.
