Η συγκινητική εικόνα μιας 90χρονης γυναίκας, την οποία οι κάτοικοι στις Μαργαρίτες Ρεθύμνου μετέφεραν πάνω σε ξαπλώστρα για να μη χάσει το κρητικό πανηγύρι, έκανε τον γύρο του διαδικτύου. Πίσω από το χαμόγελό της κρύβεται η συναρπαστική ιστορία της Γερμανίδας γλύπτριας Καρίνα Ρεκ, που υπήρξε μοντέλο του Σαλβαδόρ Νταλί, συνεργάστηκε με τον Πιερ Πάολο Παζολίνι και αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της ζωής της στην Κρήτη και στη συμφιλίωση των λαών.
Μια ξαπλώστρα σηκώνεται ψηλά, πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων. Καθισμένη σε αυτήν, μια ηλικιωμένη γυναίκα χαμογελά, χειροκροτεί και συμμετέχει με τον δικό της τρόπο στο κρητικό γλέντι. Η εικόνα από το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου συγκίνησε χιλιάδες χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η γυναίκα που οι νεότεροι κάτοικοι μετέφεραν μπροστά στην εξέδρα για να βρίσκεται κοντά στους μουσικούς και στους χορευτές δεν ήταν μια συνηθισμένη επισκέπτρια. Ήταν η 90χρονη Καρίνα Ρεκ, η Γερμανίδα εικαστικός που εδώ και δεκαετίες είναι γνωστή ως η «Καρίνα των Ανωγειανών».
Όταν η ηλικία και οι δυσκολίες στη μετακίνηση φάνηκαν να στέκονται εμπόδιο στην επιθυμία της να παρακολουθήσει το πανηγύρι, οι συγχωριανοί της βρήκαν τη λύση. Τη σήκωσαν μαζί με την ξαπλώστρα της και την οδήγησαν μέχρι το γλέντι. Η Καρίνα χειροκρότησε, τραγούδησε και «χόρεψε» μαζί τους, μέσα σε ένα κλίμα χαράς και βαθιάς συγκίνησης.
Μια ζωή σαν κινηματογραφική ταινία
Η ζωή της Καρίνα Ρεκ μοιάζει πράγματι με σενάριο κινηματογραφικής ταινίας. Γεννημένη στο Βερολίνο, κινήθηκε από νεαρή ηλικία στους ευρωπαϊκούς καλλιτεχνικούς κύκλους. Σπούδασε χορό, διακρίθηκε στο φλαμένκο και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, υπήρξε μοντέλο του Σαλβαδόρ Νταλί, ενώ συμμετείχε και σε ταινία του σπουδαίου Ιταλού σκηνοθέτη Πιερ Πάολο Παζολίνι.
Ταξίδεψε στη Γαλλία, στην Ισπανία, στο Μεξικό και στην Ελλάδα, αναζητώντας νέες εμπειρίες και καλλιτεχνικά ερεθίσματα. Μαζί με τον τότε σύντροφό της, τον γλύπτη Χάνες Έσερ, αγόρασαν στην Ελλάδα ένα παλιό ξύλινο ιστιοφόρο και περιπλανήθηκαν στο Αιγαίο. Μαζί τους ταξίδευαν ένας σκύλος, γάτες, κότες και ακόμη μία κατσίκα.
Η Ελλάδα, όμως, δεν υπήρξε απλώς ένας ακόμη σταθμός. Έγινε η δεύτερη πατρίδα της, με την Κρήτη να καταλαμβάνει τελικά την πιο σημαντική θέση στη ζωή και στο έργο της.
Το τραγούδι του Ψαραντώνη που την οδήγησε στα Ανώγεια
Η πρώτη ουσιαστική επαφή της με τα Ανώγεια ξεκίνησε, σύμφωνα με τις σχετικές αφηγήσεις, όταν άκουσε στο Βερολίνο ένα τραγούδι του Ψαραντώνη. Η φωνή και η μουσική του Κρητικού καλλιτέχνη την ώθησαν να αναζητήσει τον τόπο καταγωγής του.
Φτάνοντας στα Ανώγεια, γνώρισε τους κατοίκους, περπάτησε στα βουνά και έμαθε τη βαριά ιστορία του τόπου. Το χωριό είχε καταστραφεί από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής και η μνήμη των εκτελέσεων, των βασανισμών και του ξεριζωμού παρέμενε ζωντανή.
Ως Γερμανίδα, η Καρίνα ένιωσε την ανάγκη να εκφράσει έμπρακτα τη συγγνώμη της απέναντι στους ανθρώπους ενός τόπου που είχε πληρώσει βαρύ τίμημα από τον ναζισμό. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα για τον περίφημο «Αντάρτη της Ειρήνης».
Πέντε χιλιάδες πέτρες για την ειρήνη
Από το 1989 μέχρι το 1991, η Καρίνα Ρεκ εργάστηκε μαζί με κατοίκους των Ανωγείων και βοσκούς του Οροπεδίου της Νίδας για τη δημιουργία ενός τεράστιου έργου γλυπτικής τοπίου.
Περίπου 5.000 φυσικές πέτρες τοποθετήθηκαν με τέτοιον τρόπο, ώστε να σχηματίζουν τη μορφή ενός φτερωτού αντάρτη – ενός πέτρινου αγγέλου ξαπλωμένου πάνω στη γη. Το έργο, μήκους περίπου 30 μέτρων και πλάτους 10 μέτρων, μπορεί να γίνει αντιληπτό στην ολότητά του κυρίως από ψηλά.
Πολλές από τις πέτρες είχαν τοποθετηθεί στο οροπέδιο κατά τη διάρκεια της Κατοχής, προκειμένου να εμποδίζουν την προσγείωση γερμανικών αεροσκαφών. Υλικό που κάποτε χρησιμοποιήθηκε ως μέσο αντίστασης μετατράπηκε, μέσα από την τέχνη της, σε σύμβολο ειρήνης και συμφιλίωσης.
Ο «Αντάρτης της Ειρήνης» εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 1991 και αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ξεχωριστά μνημεία της Κρήτης. Η Ρεκ αφιέρωσε, επίσης, βιβλίο στη μνήμη του αντιστασιακού αγώνα του κρητικού λαού κατά των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής.
Η Καρίνα έγινε «δική τους»
Η σχέση της με τους Ανωγειανούς δεν περιορίστηκε στη δημιουργία του μνημείου. Έζησε για περίπου δύο δεκαετίες κοντά τους, μοιράστηκε την καθημερινότητά τους και κέρδισε την αγάπη και την αποδοχή τους. Με τον χρόνο έπαψε να θεωρείται η Γερμανίδα καλλιτέχνις που επισκέφθηκε την Κρήτη. Έγινε απλώς η «Καρίνα» τους.
Τα τελευταία χρόνια ζει μόνιμα στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, έχοντας γίνει και εκεί αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας.
Γι’ αυτό και η εικόνα από το πανηγύρι δεν ήταν απλώς ένα γραφικό στιγμιότυπο. Ήταν μια αυθόρμητη πράξη αγάπης και σεβασμού προς μια γυναίκα που αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στην Κρήτη και επιχείρησε, μέσα από την τέχνη, να μετατρέψει το τραύμα του πολέμου σε μήνυμα ειρήνης.
Στα 90 της χρόνια, η Καρίνα Ρεκ εξακολουθεί να συμμετέχει στη ζωή του τόπου που επέλεξε για πατρίδα της. Και όταν τα πόδια της δεν μπορούσαν πλέον να την οδηγήσουν στον χορό, οι άνθρωποι των Μαργαριτών τη σήκωσαν στα χέρια – για να χορέψει μαζί τους ακόμη μία φορά.
