ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ: Ένας θεσμός από το Κανάλι 6 για τον έρωτα, τον άνθρωπο και τον πολιτισμό στην πανσέληνο του Αυγούστου

Το «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» ξεκίνησε το 2002, μέσα από τη σύμπραξη του καθηγητή και διανοουμένου Κωστή Κολώτα με τον διευθυντή του Καναλιού 6, Μιχάλη Παπαευαγόρου. Στην πορεία απέκτησε τη δική του ταυτότητα, φιλοξένησε ανθρώπους της μουσικής, του θεάτρου, του χορού και της λογοτεχνίας και εξελίχθηκε σε έναν θεσμό που δεν περιορίζεται στα όρια μιας συνηθισμένης καλοκαιρινής συναυλίας.

Στη «Μικρή Σαλαμίνα», μέσα στην ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του Πάρκου Γλυπτικής στη Φασούλα, το φεγγάρι συναντά και φέτος, στις 27 Αυγούστου, τα τραγούδια μεγάλων Ελλήνων συνθετών, την ποίηση και την πεζογραφία, σε μια βραδιά αφιερωμένη στην αγάπη και στον έρωτα, στις διαφορετικές εκδοχές τους.

Και ποιος θα μπορούσε να μας παρουσιάσει το «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» —ή, καλύτερα, να μας το αφηγηθεί πιο γλαφυρά— από τον Κωνσταντίνο Καρεμφύλλη, ο οποίος από το 2010 έχει την ευθύνη της καλλιτεχνικής του επιμέλειας και, μαζί, την έγνοια για τη συνέχεια και την ταυτότητά του;

==========

Την κάτωθι συνέντευξη μας την παραχώρησε ο Κωνσταντίνος Καρεμφύλλης το οποίον ευχαριστώ θερμά για το χρόνο του:

• Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» και ποιοι άνθρωποι συνέβαλαν στη δημιουργία του;

Δεν ήμουν παρών στη γέννηση της ιδέας και τη γένεση της πρώτης εκδήλωσης για το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι το 2002. Εκ των υστέρων πια, ακούγοντας αφηγήσεις από ανθρώπους που πήραν μέρος στις εκδηλώσεις των πρώτων χρόνων και μετέχοντας και ο ίδιος ως συντελεστής σε εκδηλώσεις του 2006 και 2008, μπορώ να εικάσω ότι ήταν μια φιλοσοφία παιδείας και πολιτισμού, ανάμεικτη με αγάπη για τα κοινά και τον τόπο. Αυτή η αγάπη έκανε τον καθηγητή και διανοούμενο Κωστή Κολώτα να συμπράξει με τον διευθυντή του Καναλιού 6 Μιχάλη Παπαευαγόρου και να καλέσουν ανθρώπους της μουσικής, του θεάτρου, του χορού, της λογοτεχνίας στο πλαίσιο μιας καλλιτεχνικής έκφρασης, κάτω από το φως της Πανσελήνου.

• Πότε αναλάβατε εσείς την καλλιτεχνική επιμέλεια και ποιος είναι ακριβώς ο ρόλος σας στη διαμόρφωση της κάθε βραδιάς;

Κλήθηκα από τον Μ. Παπαευαγόρου το 2010, όταν έφυγε από τη ζωή ο αείμνηστος Κωστής Κολώτας. Μεγάλο το βάρος και η ευθύνη, αλλά και επιτακτική η ανάγκη συνέχειας μιας ευγενούς γιορτής του πνεύματος και του πολιτισμού. Μέσα στις λειτουργίες του ρόλου μου ήταν η εύρεση και η αξιοποίηση αξιόλογων και διαθέσιμων καλλιτεχνών, η δόμηση, η επιμέλεια, η οργάνωση και ο συντονισμός όλων των προσώπων και των προτάσεων, ώστε να υπάρξει ένα καλλιτεχνικό αποτέλεσμα και, ει δυνατόν, η πρόκληση μιας αισθητικής μαγείας για το κοινό και τους συντελεστές.

• Γιατί επιλέχθηκε η «Μικρή Σαλαμίνα» και πόσο σημαντική είναι η παρουσία του Φίλιππου Γιαπάνη και η ατμόσφαιρα του συγκεκριμένου χώρου για την ταυτότητα της εκδήλωσης;

Η Μικρή Σαλαμίνα επιλέχθηκε καταρχάς γιατί είναι φιλόξενη, κατά δεύτερο λόγο γιατί είναι «Μικρή» και θυμίζει εξ αντιδιαστολής τη Μεγάλη, γιατί είναι η ίδια ένας χώρος τέχνης που συμβάλλει στη δημιουργία της πολύτιμης περιρρέουσας ατμόσφαιρας, γιατί ο Φίλιππος Γιαπάνης εμφορείται από την ίδια τρέλα και αγάπη των αρχικών εμπνευστών, γιατί οι μορφές των αγαλμάτων και των γλυπτών ολόγυρα παραπέμπουν σε ένα νησί στη μέση ενός πελάγους κυπριακής υλοφροσύνης και νεοελληνικής ακηδίας (…)

• Υπήρξαν χρονιές ή καλλιτεχνικές επιλογές που θεωρείτε σταθμούς στην πορεία του;

Η κάθε χρονιά είχε κάτι το ξεχωριστό. Κάθε χρονιά είχε τους καλλιτέχνες της που έδωσαν τη δική τους ψυχή και άφησαν τη δική τους σφραγίδα. Υπήρξαν αναμφίβολα ζητήματα, προβλήματα, αντιξοότητες, σφάλματα… Φυσικά. Ο δρόμος δεν υπήρξε ποτέ ούτε εύκολος ούτε χωρίς εμπόδια. Όμως, να σας επισημάνω ότι η εκδήλωση αυτή είχε από άποψη έναν έντονα φιλανθρωπικό χαρακτήρα, με χαμηλό προϋπολογισμό, με αξιοποίηση ανθρώπων που δεν ήταν πάντα επαγγελματίες, αλλά ήταν σίγουρα εραστές της τέχνης, με το ταμπεραμέντο ή τις ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Θυμάμαι όλες τις χρονιές και όλους τους ανθρώπους που μας τίμησαν με την παρουσία τους. Και προτιμώ να σκέφτομαι το θετικό αποτύπωμα αυτής της ιστορίας στον κόσμο της Κύπρου όλα αυτά τα χρόνια. Πάντως ένα Αυγουστιάτικο Φεγγάρι που ξεχώρισε και μετατράπηκε σε γιορτή με συρροή κόσμου και καλλιτεχνών, ήταν το διπλό αφιέρωμα στο Μάνο Χατζιδάκι το 2014.

• Ποια στιγμή από όλες αυτές τις διοργανώσεις έχει μείνει πιο έντονα στη μνήμη σας; Υπήρξαν απρόοπτα, συγκινητικές στιγμές ή περιστατικά που δεν έμαθε ποτέ το κοινό;

Χμ… Παρασκήνια ζητάτε… Είχαμε ζιβανίες στην αναμονή, είχαμε πειράγματα παρεΐστικα, φιλικά, δηκτικά πριν ή μετά την εμφάνιση του καθενός, είχαμε Ττερλικκά, Αργυρίδη, Γιαπάνη, Σοφιανό – μια κατηγορία ο καθένας μόνος του – είχαμε ανθρώπους που δεν προσήλθαν την τελευταία στιγμή και έπρεπε να καλύψουμε το κενό τους, είχαμε απρόοπτη απώλεια συγγενικού προσώπου λίγο πριν την εκδήλωση, είχαμε μια απαγγελία τόσο δραματική που έφτασε στα όρια της υστερίας όλους τους υπόλοιπους, είχαμε μία πρόταση γάμου και έπρεπε να σκηνοθετήσουμε την επιτέλεσή της στη διάρκεια της εκδήλωσης, είχαμε αυθόρμητους χορούς σε κάποια τραγούδια μπροστά ή πίσω από τη σκηνή, είχαμε ανθρώπους που ήρθαν από την άκρη της Κύπρου για να μας γνωρίσουν, ανθρώπους που περίμεναν υπομονετικά για να μας αγκαλιάσουν…

• Τι θα περιλαμβάνει το φετινό «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» της 27ης Αυγούστου; Ποιο είναι το καλλιτεχνικό θέμα, ποιοι θα συμμετάσχουν και τι διαφορετικό θα έχει από τις προηγούμενες χρονιές;

Θα περιλαμβάνει κλασικά τραγούδια των μεγάλων Ελλήνων συνθετών, για να μαγευτεί και να τραγουδήσει ο κόσμος κάτω από το φως του φεγγαριού, ποιήματα και πεζά για την αγάπη και τον έρωτα σε όλες τις εκδοχές τους, καλές σκέψεις και καλά αισθήματα. Ο κόσμος που έρχεται στην εκδήλωση αγαπάει το Κανάλι και έχει αποδείξει ότι και την προσπάθεια εκτιμά και τις αβλεψίες συγχωρεί, δίχως φυσικά να έχουμε καμία «λευκή επιταγή». Στην όλη εκδήλωση φέτος συμμετέχουν υπό την μουσική διεύθυνση και επιμέλεια του Κωνσταντίνου Ζορπά (πιάνο) αλφαβητικά οι Σώτος Γονιός (τραγούδι), Γιώργος Ιωάννου (τραγούδι), Μάρα Κωνσταντίνου (τραγούδι), Νίκος Παντέχης (ακορντεόν), Αντώνης Πάφιος (κλαρίνο/σαξόφωνο) και στις απαγγελίες οι Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χάρις Πισσουρίου, Έλενα Χειλέτη.

● Έπειτα από δύο δεκαετίες ζωής, θεωρείτε ότι το «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» είναι κάτι περισσότερο από μια συνηθισμένη καλοκαιρινή συναυλία και πώς φαντάζεστε τη συνέχειά του τα επόμενα χρόνια;

Ελπίζοντας ότι δεν θα σας κουράσω θα μου επιτρέψετε να απαντήσω στην ερώτησή σας με ένα κείμενο που γράφτηκε κάποια στιγμή για την «ταυτότητα» της εκδήλωσης:

«Η εκδήλωση για το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι είναι πρώτα απ’ όλα μια πράξη πολιτισμού. Ως γνωστόν, ο πολιτισμός δεν είναι μέσα στις κυρίαρχες επιλογές αυτής της κοινωνίας, καταρχάς γιατί δεν αποφέρει χρήμα και πλούτο και κατά δεύτερο λόγο, γιατί δεν προσπορίζει δύναμη και εξουσία. Οι καλλιτέχνες μπορούν να είναι κάλλιστα το άλλοθι αυτής της εποχής, ένα καρύκευμα για να νοστιμίζει επιλεκτικώς τα γεύματα των οικονομικά ισχυρών και των πολιτικών. Ευαίσθητες υπάρξεις που αίρουν τας αμαρτίας του κόσμου. Και αν ο πολιτισμός συμβάλλει άμεσα ή έμμεσα στη διαμόρφωση ελεύθερων, υπεύθυνων και ευγενών πολιτών, τότε αναμφίβολα συνιστά και μια πράξη παιδείας, που τόσο λείπει στους καιρούς μας.

Από την άποψη αυτή δεν είναι τυχαίο ότι η εκδήλωση για το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι ξεκίνησε από τον Δάσκαλο Κωστή Κολώτα σε συνεργασία με τον Μιχάλη Παπαευαγόρου και το Κανάλι 6. Αν το φως της Πανσελήνου γενικά, και ειδικά της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου, του πιο φωτεινού και μεγάλου φεγγαριού του χρόνου, δημιουργεί μέσα από την ποιότητα και τον πληθωρισμό του το σκηνικό για να νιώσουν ωραία οι άνθρωποι, να ερωτευτούν, να μαγευτούν, να απολαύσουν, να χαρούν εν τέλει τη ζωή, γιατί αυτό το σκηνικό να μην αξιοποιηθεί ως πλαίσιο για πράξεις πολιτισμού, για να μπορέσουμε να χαρούμε την τέχνη και να γίνουμε καλύτεροι μέσα από αυτή; Ή έστω να απολαύσουμε μαζί με άλλους, που έχουν τις ίδιες ανησυχίες και τις ίδιες ανάγκες, μέσα σε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει ως «ευαίσθητους» και «ρομαντικούς» τους ανθρώπους με καλλιτεχνικές αντιλήψεις ζωής.

Όταν το 2010 ο Κωστής Κολώτας έφυγε από τη ζωή, κληθήκαμε από το Κανάλι 6 να συνεχίσουμε αυτό που εκείνος άρχισε, με τη φιλοσοφία και τη θεμελιώδη αντίληψη για το ρόλο της παιδείας και του πολιτισμού στα πράγματα της κυπριακής κοινωνίας. Από τότε έγιναν πολλά, και πλέον το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι αποτελεί θεσμό πολιτισμού, που αφενός δημιουργεί προσδοκίες στους ακροατές του σε όλη την Κύπρο και αφετέρου έχει ανοίξει το δρόμο για παρόμοιου χαρακτήρα εκδηλώσεις από ποικίλους άλλους φορείς στο νησί. Σταθερά όλα αυτά τα χρόνια στον φιλόξενο και εξαιρετικό χώρο του Πάρκου Γλυπτικής (ένα εκτεταμένο έργο τέχνης), που διαμόρφωσαν με ζήλο και αγάπη στη Φασούλα ο Φίλιππος και η Μαρία Γιαπάνη, το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι τίμησαν με την παρουσία τους Κύπριοι και Έλληνες καλλιτέχνες. Και είναι τέτοια η πίστη στο έργο και τη φιλοσοφία του, που πραγματοποιήθηκε ακόμη και το 2020, στο δύσκολο έτος του κορωνοϊού, όταν οι πόλεις και τα χωριά είχαν μετατραπεί σε φαντάσματα ζωής εξαιτίας της καραντίνας.

Η εκδήλωση για το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι ευτύχησε να έχει εξαιρετικές στιγμές, είχε τις δυσκολίες, τις αντιξοότητες και τον κόπο της, όπως καθετί πηγαίο και ζωντανό. Υπήρχε ωστόσο πάντα η πίστη ότι αξίζει τον κόπο και κάτι θα μείνει ως μαγιά και για τους επόμενους. Η ελπίδα είναι ότι κάποιοι νεότεροι θα παραλάβουν τη σκυτάλη και θα βγάλουν το δικό τους μεράκι και τη δική τους άποψη για την τέχνη και τον πολιτισμό, αξιοποιώντας τα βήματα και την κοσμοθεωρία των παλιών.

Τουλάχιστον όλα αυτά τα χρόνια ήταν ωραία η διαδρομή: η αγωνία της προετοιμασίας, η χαρά της διεξαγωγής, τα βλέμματα των ανθρώπων, η επιστροφή από τα βουνά της ορεινής Λεμεσού, με το φεγγάρι να αφήνει τη δική του ίσαλο γραμμή στη μεγάλη θάλασσα».

Σας ευχαριστώ πολύ

=============

Μέσα από την αφήγηση του Κωνσταντίνου Καρεμφύλλη γίνεται σαφές ότι το «Αυγουστιάτικο Φεγγάρι» δεν άντεξε στον χρόνο απλώς επειδή επαναλήφθηκε. Άντεξε επειδή πίσω από κάθε διοργάνωση υπήρξαν άνθρωποι που πίστεψαν ότι η τέχνη, η παιδεία και ο πολιτισμός δεν αποτελούν πολυτέλεια ή διακοσμητικό στοιχείο μιας κοινωνίας, αλλά ουσιαστικό μέρος της ζωής της.

Από το 2002 μέχρι σήμερα, η εκδήλωση διατήρησε έναν χώρο συνάντησης για καλλιτέχνες και κοινό, περνώντας μέσα από δυσκολίες, απρόοπτα και αλλαγές, χωρίς να χάσει τον βασικό της προσανατολισμό. Αυτή ακριβώς η συνέχεια της δίνει τον χαρακτήρα και τη σημασία ενός πραγματικού πολιτιστικού θεσμού.

Η ευχή για το μέλλον δεν είναι απλώς να συνεχίσει να πραγματοποιείται, αλλά να παραμένει ζωντανός: να ανανεώνεται, να δίνει χώρο σε νεότερους δημιουργούς και να παραδίδει τη σκυτάλη χωρίς να χάνει τη φιλοσοφία των ανθρώπων που τον θεμελίωσαν. Ώστε, κάθε Αύγουστο, το φεγγάρι να εξακολουθεί να φωτίζει όχι μόνο τη σκηνή, αλλά και την ανάγκη των ανθρώπων να συναντιούνται μέσα από την τέχνη.

Νίκος Κατσαρός