Ο πρώην Έλληνας υπουργός αναλύει τη λογική της Τεχεράνης και προειδοποιεί για σύγκρουση μακράς διάρκειας με γεωπολιτικές προεκτάσεις
Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας στη Μέση Ανατολή, ο Γιώργος Βουλγαράκης επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τη στάση του Ιράν, απορρίπτοντας την άποψη ότι πρόκειται για μια σπασμωδική ή καθαρά επιθετική πολιτική. Αντίθετα, όπως υποστηρίζει μέσα από τις παρεμβάσεις του, η Τεχεράνη κινείται μεθοδικά, επιλέγοντας στοχευμένες ενέργειες που υπηρετούν έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Γιώργου Βουλγαράκη, το Ιράν δεν επιδιώκει μια ευθεία, ολοκληρωτική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ, γνωρίζοντας την ανισορροπία στρατιωτικής ισχύος. Αντίθετα, εφαρμόζει μια στρατηγική «ελεγχόμενης έντασης», επιλέγοντας χτυπήματα με υψηλό συμβολισμό αλλά περιορισμένη κλιμάκωση. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, πρόκειται για «χειρουργικές κινήσεις» που αποσκοπούν περισσότερο στο να στείλουν μήνυμα ισχύος και αποτροπής, παρά να προκαλέσουν γενικευμένο πόλεμο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τακτικής, σύμφωνα με τη λογική που περιγράφει, είναι οι επιθέσεις μέσω drones και πυραύλων σε συγκεκριμένους στόχους, οι οποίες επιλέγονται προσεκτικά ώστε να επιδεικνύουν δυνατότητες χωρίς να ξεπερνούν το όριο που θα οδηγούσε σε άμεση και μαζική απάντηση. Με αυτό τον τρόπο, το Ιράν διατηρεί την πρωτοβουλία κινήσεων, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγει την πλήρη στρατιωτική σύγκρουση που θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική.
Παράλληλα, ο Βουλγαράκης εστιάζει ιδιαίτερα στη στρατηγική φθοράς που, όπως υποστηρίζει, ακολουθεί η Τεχεράνη. Αντί να επιδιώκει μια γρήγορη νίκη –κάτι που θεωρεί ανέφικτο– το Ιράν επενδύει στη μακροχρόνια πίεση προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Στόχος είναι να αυξηθεί το πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος της εμπλοκής για τη Δύση.
Σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσονται –κατά την ίδια ανάλυση– και οι έμμεσες κινήσεις μέσω περιφερειακών συμμάχων. Ο λεγόμενος «άξονας αντίστασης», με δυνάμεις όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο ή οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές σε Ιράκ και Συρία, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος. Μέσα από αυτούς τους δρώντες, το Ιράν μπορεί να επηρεάζει εξελίξεις σε πολλαπλά μέτωπα χωρίς να εμπλέκεται άμεσα, διατηρώντας έτσι ένα επίπεδο «στρατηγικής απόστασης».
Ο πρώην υπουργός επισημαίνει επίσης ότι η επιλογή της Τεχεράνης να κινηθεί με αυτό τον τρόπο δεν είναι συγκυριακή, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη γεωπολιτική φιλοσοφία. Το Ιράν επιδιώκει να εδραιωθεί ως περιφερειακή δύναμη με αυτονομία, αντιστεκόμενο στην επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή. Μέσα από ελεγχόμενες κρίσεις και διαρκή ένταση, προσπαθεί να ανατρέψει ισορροπίες χωρίς να προκαλέσει μια καταστροφική σύγκρουση πλήρους κλίμακας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο γεγονός ότι η σύγκρουση δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό πεδίο. Όπως υπογραμμίζει ο Βουλγαράκης, πρόκειται για μια πολυεπίπεδη αντιπαράθεση που περιλαμβάνει ενεργειακά συμφέροντα, θαλάσσιες οδούς, αλλά και επιρροή σε πολιτικά καθεστώτα της περιοχής. Για παράδειγμα, η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια αγορά ενέργειας, γεγονός που δίνει στο Ιράν ένα επιπλέον διαπραγματευτικό όπλο.
Την ίδια ώρα, προειδοποιεί ότι η στρατηγική αυτή εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Η συνεχής ένταση αυξάνει την πιθανότητα ενός «ατυχήματος» ή μιας λανθασμένης εκτίμησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Ένα χτύπημα που θα ξεπεράσει τα άτυπα όρια ή μια υπερβολική αντίδραση από την άλλη πλευρά θα μπορούσε να μετατρέψει την ελεγχόμενη σύγκρουση σε γενικευμένο πόλεμο.
Καταληκτικά, ο Γιώργος Βουλγαράκης σκιαγραφεί μια εικόνα σύγκρουσης που δεν πρόκειται να λήξει σύντομα. Αντίθετα, όπως εκτιμά, η αντιπαράθεση Ιράν – Δύσης θα συνεχιστεί σε βάθος χρόνου, με εναλλαγές έντασης και αποκλιμάκωσης. Το βασικό στοιχείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η Τεχεράνη δεν παίζει για την άμεση επικράτηση, αλλά για τη σταδιακή αναδιαμόρφωση των ισορροπιών στην περιοχή.
Μια στρατηγική που, αν επιβεβαιωθεί, ενδέχεται να επηρεάσει όχι μόνο τη Μέση Ανατολή, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας σε διεθνές επίπεδο
