Η κλιματική κρίση, η απώλεια της βιοποικιλότητας, οι κοινωνικές ανισότητες και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις συνθέτουν ένα περιβάλλον πρωτόγνωρων προκλήσεων για την Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση επένδυσε σημαντικά στην Πράσινη Συμφωνία, στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και στη διαμόρφωση πολιτικών που φιλοδοξούν να προετοιμάσουν τις επόμενες γενιές για έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς.
Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι κατά πόσο η δυναμική αυτή εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή ή αν αρχίζει να υποχωρεί μπροστά στις νέες οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές προτεραιότητες που διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, η Κύπρος βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού διαλόγου. Στις 7 και 8 Μαΐου φιλοξένησε, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Ολιστική Προσέγγιση και την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη.
Το συνέδριο συγκέντρωσε εκπροσώπους κυβερνήσεων, ευρωπαϊκών θεσμών, διεθνών οργανισμών, πανεπιστημίων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, επιδιώκοντας να μετατρέψει την αειφορία από μια θεωρητική έννοια σε καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η λεγόμενη Whole Institution Approach, η αντίληψη δηλαδή ότι η αειφορία δεν αφορά μόνο τα σχολικά βιβλία ή ένα μεμονωμένο μάθημα, αλλά πρέπει να διαπερνά ολόκληρη τη λειτουργία του σχολείου, από τη διοίκηση και τη διδασκαλία μέχρι τις σχέσεις με την τοπική κοινωνία. Τα πορίσματα του συνεδρίου επιβεβαίωσαν ότι η εκπαίδευση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων του 21ου αιώνα. Παράλληλα, όμως, ανέδειξαν και μια λιγότερο αισιόδοξη πραγματικότητα: σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στο επίπεδο των ευρωπαϊκών πολιτικών, η αειφορία φαίνεται να χάνει μέρος της πολιτικής δυναμικής που είχε αποκτήσει τα προηγούμενα χρόνια.
Η συζήτηση μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς ζητήματα ανταγωνιστικότητας, άμυνας, ασφάλειας και οικονομικής ανθεκτικότητας, δημιουργώντας εύλογες ανησυχίες για το αν οι πολιτικές που αφορούν την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη θα εξακολουθήσουν να αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα.
Για τις εξελίξεις αυτές μιλά στην OLOI Media και τον Γιώργο Παυλίδη η Προϊσταμένη της Μονάδας Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αραβέλλα Ζαχαρίου. Με αφορμή τα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού συνεδρίου, αναλύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, εξηγεί γιατί η εκπαίδευση παραμένει καθοριστικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης και καταθέτει τον προβληματισμό της για τις ενδείξεις ότι η αειφορία και οι πολιτικές που τη συνοδεύουν δεν βρίσκονται πλέον τόσο ψηλά στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες όσο στο πρόσφατο παρελθόν.
