Η κοινή στρατιωτική επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει πυροδοτήσει απότομη ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ειδικά στις αγορές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η κλιμάκωση αυτή — η πιο σοβαρή μετά από χρόνια στην περιοχή — συνέβη σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές είχαν ήδη αυξητικές τάσεις λόγω προηγούμενων γεωπολιτικών εντάσεων.
Το Ιράν είναι μέλος του ΟΠΕΚ και εξακολουθεί να είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, με παραγωγή της τάξης των ~3,1-3,3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως — περίπου 3% της παγκόσμιας παραγωγής. Οι εξαγωγές αυτές κατευθύνονται κυρίως στην Ασία, με την Κίνα να αποτελεί τον μεγαλύτερο πελάτη.
Η γεωγραφική θέση του Ιράν επίσης είναι στρατηγική: βρίσκεται στη μία πλευρά των Στενών του Ορμούζ, του βασικού θαλάσσιου περάσματος από όπου διέρχεται σχεδόν το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου καθημερινά. Οποιαδήποτε απειλή ή διακοπή διάβασης σε αυτό το στενό γίνεται άμεσα αντιληπτή στις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Τιμές πετρελαίου σε ανοδική τροχιά
Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου έχουν ήδη αντιδράσει στο άνοιγμα της σύγκρουσης:
– Το Brentcrudeαναφέρεται γύρω στα ~$70 ανά βαρέλι, επίπεδο που αποτελεί υψηλό αρκετών μηνών και αντικατοπτρίζει τον φόβο για μελλοντικές διαταραχές στην προσφορά. – – Σε χώρες του Αμερικανικού κόστους, ακόμη και τα επίπεδα των ~2,98 $ ανά γαλόνι στα βενζινάδικα των ΗΠΑ θεωρείται πιθανό να αυξηθούν περαιτέρω εάν η κρίση επεκταθεί.
Σενάρια ανόδου τιμών
Αναλυτές και μεγάλες οικονομικές πηγές περιγράφουν διάφορα δυναμικά σενάρια:
– Σε περίπτωση διακοπής ιρανικών εξαγωγών ή πλήγματος στις υποδομές, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά +10-12 $ το βαρέλι άμεσα.
– Σε ένα ακόμη πιο σοβαρό σενάριο, με επέκταση των συγκρούσεων ή πλήρη κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές θα μπορούσαν να σκαρφαλώσουν πάνω από τα $90-100+ το βαρέλι.
– Πιο ακραία μοντέλα κάνουν λόγο για πιθανή άνοδο έως και κοντά στα $130-140/βαρέλι αν υπάρξουν έντονες διακοπές ή στοχευμένες επιθέσεις σε υποδομές περιοχών πέραν του Ιράν.
Με άλλα λόγια, οι τιμές μπορούν να ανεβαίνουν όχι μόνο λόγω πραγματικών διαταραχών στην προσφορά, αλλά και λόγω ασφαλίστρων κινδύνου — δηλαδή της αύξησης της τιμής που οι επενδυτές πληρώνουν επειδή φοβούνται μελλοντική αναστάτωση της αγοράς.
