Σφοδρή κλιμάκωση στη σύγκρουση Φαναρίου–Μόσχας με αιχμή τις εκκλησιαστικές δομές στη Βαλτική και τις εξελίξεις στην Ουκρανία
Σε μια πρωτοφανή και ιδιαίτερα επιθετική καταγγελία προχώρησαν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, στρέφοντας τα πυρά τους κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίος και του Φαναρίου. Σύμφωνα με τη Ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικής Αντικατασκοπείας (SVR), ο Πατριάρχης φέρεται να συνεργάζεται με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, με στόχο την αποδυνάμωση και τελικά την εκδίωξη της ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από τις χώρες της Βαλτικής, όπως μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο Lenta.ru.
Η ρητορική της SVR ξεπερνά κάθε προηγούμενο, καθώς χαρακτηρίζει τον Οικουμενικό Πατριάρχη ως «μεταμορφωμένο διάβολο», παρουσιάζοντάς τον ως αδίστακτο πολέμιο της Ορθοδοξίας και βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης του εκκλησιαστικού χάρτη της Ανατολικής Ευρώπης.
Οι κατηγορίες της Μόσχας: «Εκκλησιαστικές δομές πλήρως ελεγχόμενες από το Φανάρι»
Σύμφωνα με τη ρωσική υπηρεσία αντικατασκοπείας, ο Βαρθολομαίος επιχειρεί να εγκαθιδρύσει στη Βαλτική εκκλησιαστικές δομές απόλυτα ελεγχόμενες από το Φανάρι, υπονομεύοντας –όπως υποστηρίζεται– τους «νόμιμους θεσμούς» της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Σε ανακοίνωσή της, η SVR υποστηρίζει ότι ο Πατριάρχης ενεργεί με τη συνδρομή των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και ότι, μέσω αυτής της συνεργασίας, έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με τις πολιτικές ηγεσίες των βαλτικών κρατών, διευκολύνοντας παρεμβάσεις στις εσωτερικές εκκλησιαστικές υποθέσεις τους.
Υπενθυμίζεται ότι το 2024 η Ιερά Σύνοδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας απέδωσε στον Βαρθολομαίο ευθύνη για τη δίωξη των πιστών της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η Εσθονία στο επίκεντρο – Πίεση για αποκοπή από τη Μόσχα
Στο ίδιο πλαίσιο, οι ρωσικές πηγές καταγγέλλουν ότι η Εσθονία ακολουθεί το παράδειγμα της Ουκρανίας, ασκώντας έντονες πιέσεις στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας (EOC) προκειμένου να διακόψει κάθε θρησκευτικό και νομικό δεσμό με το Πατριαρχείο Μόσχας.
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εσωτερικών της Εσθονίας, Tarmo Miilits, είχε δηλώσει ότι οι αλλαγές στο καταστατικό της Εκκλησίας δεν κρίθηκαν επαρκείς, εκφράζοντας ενστάσεις ακόμη και για την αναφορά στον Τόμο του Πατριάρχη Αλεξίου Β΄, βάσει του οποίου η EOC κατέστη αυτοδιοικούμενη το 1993.
Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί και η μετονομασία της Εκκλησίας σε «Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας», χωρίς την αναφορά στο Πατριαρχείο Μόσχας, γεγονός που –σύμφωνα με ρωσικές πηγές– οξύνει τη σύγκρουση με την Εσθονική Αποστολική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία υπάγεται στο Φανάρι.
Καταγγελίες για παράνομες πιέσεις και αλλαγή ονομασίας
Η επίσημη μετονομασία της EOC σε «Εσθονική Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία» (ECOC) αποδίδεται από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία σε παράνομες πολιτικές πιέσεις. Πηγή του Πατριαρχείου Μόσχας, μιλώντας στο Tass, υποστήριξε ότι οι εσθονικές αρχές παρενέβησαν στις εσωτερικές υποθέσεις της Εκκλησίας, παραβιάζοντας τη θρησκευτική ελευθερία.
Τον Μάιο του 2024, το εσθονικό κοινοβούλιο χαρακτήρισε τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία φορέα που στηρίζει τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία, ενώ ο τότε υπουργός Εσωτερικών, Lauri Läänemets, ζήτησε ανοιχτά τη διακοπή των σχέσεων EOC–ROC και την αναγνώριση του Πατριαρχείου Μόσχας ως «αιρετικού».
Tsargrad: «Επανάληψη του ουκρανικού σεναρίου»
Το ρωσικό μέσο Tsargrad κάνει λόγο για «πιστό αντίγραφο» της ουκρανικής στρατηγικής, υποστηρίζοντας ότι από τη δεκαετία του 1990 το Φανάρι δημιούργησε στην Εσθονία παράλληλη, μη κανονική εκκλησιαστική δομή. Σύμφωνα με το ίδιο μέσο, στόχος είναι η μεταφορά της περιουσίας και των πιστών της κανονικής Εκκλησίας στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Η Ουκρανία και ο ρόλος του Βαρθολομαίου
Οι ρωσικές καταγγελίες συνδέουν άμεσα τον Βαρθολομαίο και με τις εξελίξεις στην Ουκρανία, όπου ψηφίστηκε νόμος που ουσιαστικά απαγορεύει τη δράση της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι ενημέρωσε προσωπικά τον Οικουμενικό Πατριάρχη για τη νομοθετική αυτή πρωτοβουλία, με τις δύο πλευρές –σύμφωνα με τον ίδιο– να αξιολογούν θετικά την απόφαση.
Η Ιερά Σύνοδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας αποδίδει στον Βαρθολομαίο προσωπική ευθύνη για τη μεγαλύτερη, όπως τη χαρακτηρίζει, δίωξη πιστών στη σύγχρονη ιστορία της Ουκρανίας
