Γράφει ο Παπα – Ράτσης
Το «δυτικοί» έχει άλλη βαρύτητα. Έλα μην γελιόμαστε μεταξύ μας.
Όταν λέμε δυτικοί υπονοούμε και εννοούμε ταυτόχρονα έναν προηγμένο πολιτισμό. Μία εξελιγμένη μορφή κοινωνίας. Μία υψηλότερου επιπέδου ανθρωπότητα αρκετές ταχύτητες μπροστά από τους υπόλοιπους. Και η έκφραση και μόνο κρύβει μία ελιτίστικη προδιάθεση.
Όσων αφορά τη θέση της γυναίκας για την οποία τόσο πολύ εμείς οι «δυτικοί» κοπτόμαστε, συμπληρώνουμε τα εξής:
Εμάς οι γυναίκες μας δεν φοράνε μπούρκες, δεν έχουμε νόμους που να γράφουν ξεκάθαρα «η γυναίκα είναι κατώτερη», μία γυναίκα δεν χρειάζεται άδεια για να οδηγήσει ή να βγει από το σπίτι.
Όλα ίσα, πολιτισμένα και ΔυτικοΕυρωπαϊκά.
Αλλά κοίτα να δεις τι συνειδητοποίησα έπειτα από ένα τυχαίο έναυσμα: Σκεφτόμουνα πως θα ήταν άραγε αυτή τη στιγμή ο πλανήτης αν στη θέση του Τραμπ ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ η αντίπαλός του στις προηγούμενες εκλογές, Κάμαλα Χάρις. Και η μία σκέψη έφερε την άλλη για να καταλήξω στο εξής ερώτημα:
Αλήθεια, πόσες από τις “πολιτισμένες” δυτικές χώρες είχαν ποτέ ηγέτιδα μία γυναίκα;
Μία που γεννήθηκε η απορία, μία που ξεκίνησα να ψάχνω.
Αυτά λοιπόν ήταν τα όχι και τόσο τιμητικά αποτελέσματα:
Οι ΗΠΑ; Όχι.
Η Ισπανία; Όχι.
Η Πορτογαλία; Όχι.
Η Ολλανδία; Όχι.
Το Βέλγιο; Όχι.
Ο Καναδάς; Όχι.
Η Ρωσία; Όχι.
Και αν αναρωτιέσαι που δεν αναρωτιέσαι: ούτε η Ελλάδα, ούτε η Κύπρος είχαν ποτέ γυναίκα πρωθυπουργό και πρόεδρο αντίστοιχα.
Όλες αυτές οι χώρες ανήκουν στην προοδευτική Δύση (εκτός από την Ρωσία) αλλά επίσης όλες αυτές είτε επίσημα είτε απλά ως πλειοψηφία πληθυσμού είναι Χριστιανικές χώρες στο θρήσκευμα. Καμία από τις πιο πάνω χριστιανικές χώρες δεν είχε ποτέ γυναίκα ηγέτιδα.
Κοίτα όμως τι συμβαίνει σε κάποιες μουσουλμανικές χώρες τις οποίες εμείς οι πολιτισμένοι δυτικοί τις έχουμε τσουβαλιάσει σε ένα μάτσο κράτη στα οποία η γυναίκα έχει απριόρι μηδαμινή ως μηδενική θέση στις κοινωνίες τους.
Πακιστάν.
Μπανγκλαντές.
Τουρκία.
Ινδονησία.
Κιργιστάν.
Κόσοβο.
Χώρες που — ας είμαστε ειλικρινείς — στο δυτικό μας μυαλό κουβαλάνε ταμπέλες: «παραδοσιακές», «συντηρητικές», «πίσω». Και αυτές είναι οι ευγενικές προσεγγίσεις. Συνήθως τις λέμε «υποανάπτυκτες» και «απολίτιστες».
Και όμως αυτές οι χώρες είχαν γυναίκες πρωθυπουργούς, προέδρους, ηγέτιδες.
Και τι κοινό έχουν αυτές οι χώρες;
Είναι όλες μουσουλμανικές.
Δεν είναι λίγο ειρωνικό; Ή, για να το πούμε πιο σωστά, δεν είναι λίγο …αποκαλυπτικό;
Γιατί εδώ δεν μιλάμε για το ποια κοινωνία είναι “καλύτερη”.
Μιλάμε για το πόσο εύκολα φτιάχνουμε μια αφήγηση που μας βολεύει.
Δεν έχω σκοπό να ωραιοποιήσω τα πράγματα σε κάποιες μουσουλμανικές χώρες που οι γυναίκες ίσως όντως να έχουν λιγότερα δικαιώματα ακόμα και από τα κατοικίδια των σπιτιών. Αυτή είναι μία πικρή αλήθεια. Μία πληγή που δείχνει πως δύσκολα θα κλείσει. Αλλά αυτές οι κάποιες χώρες δεν κάνουν εμάς καλύτερους ή πιο πολιτισμένους και σε καμία περίπτωση δεν μας δίνουν το δικαίωμα να τσουβαλιάζουμε όλες τις μουσουλμανικές ή άλλων θρησκειών χώρες και να τις ρίχνουμε σε έναν καιάδα πολιτιστικής ανυπαρξίας.
Διότι όπως αποδεικνύουν οι πιο πάνω λίστες χωρών, μουσουλμανικές χώρες δέχτηκαν να αφήσουν το τιμόνι της χώρας σε μία γυναίκα αλλά αντίστοιχα αρκετές χριστιανικές ούτε που το σκέφτονται.
Στη Δύση βλέπεις δεν χρειάζεται να σου πει κανείς ότι δεν μπορείς να το κάνεις επειδή δεν είσαι άντρας.
Απλώς φροντίζουμε να μην φτάσεις ποτέ εκεί.
Με τρόπους πιο κομψούς.
Πιο αθόρυβους.
Πιο «θεσμικούς».
Η πραγματική θέση της γυναίκας αντικατοπτρίζεται πίσω από την κλειστή πόρτα του σπιτιού, στη δουλειά, στη μισθοδοσία, στις ευκαιρίες, στο ποιος θεωρείται «κατάλληλος» για ηγεσία.
(Και κυρίως: στο ποιος ΔΕΝ θεωρείται.)
Εμείς δεν απαγορεύουμε, απλά φιλτράρουμε και το φίλτρο μας σχεδόν νιώθει ανασφάλεια στο να μας κυβερνήσει ή να ηγηθεί μία γυναίκα.
Υποκρισία.
Διότι εμείς δεν θα πούμε ποτέ «η γυναίκα δεν κάνει».
Εμείς θα πούμε: «Δεν έχει προκύψει η κατάλληλη».
Και αν το ψάξεις λίγο πιο βαθιά θα δεις ότι αυτή η ιστορία δεν ξεκίνησε χθες. Και ότι δεν είναι τόσο κοινωνική υπόθεση όσο με κοινωνικό αντίκτυπο θρησκευτικής ταυτότητας.
Στον χριστιανισμό, για παράδειγμα, υπάρχουν γραμμές όπως «η γυνή να σιωπά εν τη εκκλησία» ή η γνωστή ιεραρχία «ανδρός κεφαλή η γυνή».
Όχι ακραία, όχι βίαια — αλλά σαφώς τοποθετημένα.
Και το ίδιο μοτίβο βέβαια υπάρχει σχεδόν σε κάθε θρησκεία.
Άλλοτε πιο ωμά, άλλοτε πιο «ποιητικά».
Δεν είναι θέμα τόσο Ανατολής ή Δύσης.
Απλώς στη Δύση το πακετάραμε καλύτερα.
Το κάναμε πιο ευγενικό.
Πιο presentable.
Πιο exportable.
Και συνεχίζουμε να το πουλάμε — και στους άλλους και στον εαυτό μας.
Με ένα χαμόγελο προόδου.
Και αν σε τόσες «προχωρημένες» κοινωνίες δεν έφτασε ποτέ γυναίκα εκεί πάνω,
ίσως το πρόβλημα δεν είναι τόσο λυμένο όσο νομίζουμε.
Ίσως απλώς μάθαμε να το κρύβουμε καλύτερα.
Και αυτό — αν το καλοσκεφτείς — είναι πιο δυτικό από όσο θα θέλαμε να παραδεχτούμε.
