Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί μέχρι το 2030 με έλλειψη σχεδόν 1,2 εκατομμυρίων γιατρών, νοσηλευτών και μαιών – Στην Κύπρο, σύμφωνα με την ΠΑΣΥΝΟ, πάνω από 1.500 άτομα εγκατέλειψαν τη νοσηλευτική την τελευταία δεκαετία.
Ευρωπαϊκή κρίση με κυπριακές προεκτάσεις
Την ανάγκη άμεσης ευρωπαϊκής δράσης για την αντιμετώπιση της κρίσης στο υγειονομικό προσωπικό ανέδειξε ο Ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ και του ΕΛΚ, Λουκάς Φουρλάς, παρουσιάζοντας την Παρασκευή στη Λευκωσία τη σχετική Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η παρουσίαση διοργανώθηκε από το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο και πραγματοποιήθηκε στην παρουσία εκπροσώπων του χώρου της υγείας, οργανώσεων ασθενών και αρμόδιων φορέων.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η αυξανόμενη έλλειψη γιατρών, νοσηλευτών, μαιών και άλλων επαγγελματιών υγείας, ένα πρόβλημα που πλέον δεν αντιμετωπίζεται ως απλή δυσλειτουργία των συστημάτων υγείας, αλλά ως απειλή για τη βιωσιμότητά τους.
Έλλειψη 1,2 εκατομμυρίων επαγγελματιών μέχρι το 2030
Σύμφωνα με τον Λουκά Φουρλά, η Ευρώπη αναμένεται μέχρι το 2030 να αντιμετωπίσει έλλειψη σχεδόν 1,2 εκατομμυρίων γιατρών, νοσηλευτών και μαιών.
Όπως ανέφερε, ο τομέας της υγείας συγκαταλέγεται ήδη ανάμεσα στους κλάδους με τις μεγαλύτερες ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Έκθεση, η οποία αποτελεί προϊόν πολύμηνων διαβουλεύσεων με γιατρούς, νοσηλευτές, οργανώσεις ασθενών και επαγγελματίες υγείας από ολόκληρη την Ευρώπη, συνιστά πολιτική παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη.
Πρόταση για ευρωπαϊκή στρατηγική προσωπικού υγείας
Η Έκθεση, η οποία έχει ήδη υπερψηφιστεί από τις Επιτροπές Απασχόλησης και Υγείας του Ευρωκοινοβουλίου, εισηγείται την υιοθέτηση ολοκληρωμένης Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για το Υγειονομικό Προσωπικό.
Στόχος είναι η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού κατά τουλάχιστον ένα εκατομμύριο επαγγελματίες υγείας μέχρι το 2034.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, στην εφαρμογή ασφαλών επιπέδων στελέχωσης, στον περιορισμό των εξαντλητικών βαρδιών και στην προστασία της ψυχικής υγείας των εργαζομένων στον τομέα της υγείας.
Brain drain και “medical deserts”
Στην Έκθεση γίνεται ειδική αναφορά και στο φαινόμενο του brain drain, καθώς χιλιάδες επαγγελματίες υγείας εγκαταλείπουν χώρες με χαμηλότερους μισθούς και περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές.
Το αποτέλεσμα, όπως επισημάνθηκε, είναι να διευρύνονται οι ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών, με ορισμένες περιοχές να μετατρέπονται σε λεγόμενα “medical deserts”, δηλαδή περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προτείνονται οικονομικά κίνητρα, υποτροφίες, στεγαστική στήριξη και αξιοποίηση των Ταμείων Συνοχής.
Φουρλάς: Πρώτα να προστατεύσουμε όσους φροντίζουν τους ασθενείς
Ο Λουκάς Φουρλάς τόνισε ότι η Έκθεση δεν αποτελεί το τέλος μιας διαδικασίας, αλλά την αρχή μιας μεγάλης ευρωπαϊκής προσπάθειας.
Όπως ανέφερε, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ισχυρά συστήματα υγείας όταν οι άνθρωποι που τα υπηρετούν εξαντλούνται, εγκαταλείπουν το επάγγελμα ή αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα τους.
«Η υγεία είναι δημόσιο αγαθό και για να προστατεύσουμε τους ασθενείς πρέπει πρώτα να προστατεύσουμε εκείνους που τους φροντίζουν», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει χρηματοδοτικά εργαλεία για να αντιμετωπίσει την κρίση.
ΠΑΣΥΝΟ: Πάνω από 1.500 άτομα εγκατέλειψαν τη νοσηλευτική
Ιδιαίτερο βάρος είχε η παρέμβαση του εκπροσώπου της ΠΑΣΥΝΟ, Χριστόφορου Τεμπριώτη, ο οποίος ανέφερε ότι τα τελευταία δέκα χρόνια πάνω από 1.500 άτομα έχουν εγκαταλείψει το επάγγελμα του νοσηλευτή.
Ο ίδιος εισηγήθηκε ανάπτυξη συνεργασίας με το Υπουργείο Παιδείας, ώστε να γίνονται ενημερώσεις σε μαθητές και πολίτες για το τι είναι η νοσηλευτική και ο τομέας της υγείας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι, αν και έχουν εγκριθεί 96 θέσεις νοσηλευτών, μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει καμία πρόσληψη.
Αγαθαγγέλου: Χρειάζονται βήματα υλοποίησης
Ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου, Πέτρος Αγαθαγγέλου, προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξουν ουσιαστικά βήματα υλοποίησης, οι σχετικές πρωτοβουλίες θα παραμείνουν στο επίπεδο των φιλοδοξιών.
Αναφέρθηκε επίσης στην επιβάρυνση που υφίστανται οι επαγγελματίες υγείας, καθώς και στον ανταγωνισμό που αναπτύσσεται πλέον μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών για την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού.
Κυριακίδου: Η υγεία δεν πρέπει να φύγει από την ευρωπαϊκή ατζέντα
Η τέως Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων, Στέλλα Κυριακίδου, υπενθύμισε ότι η υγεία παραμένει αρμοδιότητα των κρατών μελών και ότι η δημιουργία και λειτουργία των συστημάτων υγείας εναπόκειται σε κάθε κράτος ξεχωριστά.
Τόνισε, ωστόσο, ότι η πανδημία ανάγκασε την Ευρωπαϊκή Ένωση να δράσει συντονισμένα για την εξασφάλιση εμβολίων και φαρμάκων, δημιουργώντας αυτό που χαρακτηρίστηκε ως Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας.
Η κ. Κυριακίδου σημείωσε ότι η υγεία φαίνεται να μην αποτελεί πλέον την ίδια προτεραιότητα για την ΕΕ, υπογραμμίζοντας πως είναι σημαντικό να μη χαθούν όσα επιτεύχθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Τα επόμενα βήματα στην Ευρώπη
Αναφερόμενη στα επόμενα βήματα, η Στέλλα Κυριακίδου εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Έκθεση θα εγκριθεί με μεγάλη πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο.
Στη συνέχεια, όπως ανέφερε, το ζήτημα θα περάσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να υπάρξει εισήγηση που θα οδηγηθεί στα κράτη μέλη.
Η ίδια σημείωσε ότι, εάν το θέμα καταφέρει να προχωρήσει υπό μορφή σύστασης προς τα κράτη μέλη, αυτό θα αποτελεί ουσιαστικό βήμα υλοποίησης.
Ανάγκη για κονδύλια, νέους ρόλους και συνολικές λύσεις
Η αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας, Ελισάβετ Κωνσταντίνου, υπογράμμισε την ανάγκη εξασφάλισης κονδυλίων που θα διευκολύνουν την εφαρμογή πολιτικών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Εισηγήθηκε επίσης τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων στον τομέα της υγείας, συμπληρωματικών προς τα καθαρά υγειονομικά επαγγέλματα, αναδεικνύοντας ειδικά τον ρόλο των φροντιστών υγείας.
Από πλευράς της Κλαδικής Επιτροπής Νοσηλευτών και Μαιών ΟΥΥΚ-ΣΕΚ, ο Μιχάλης Καζαμίας εισηγήθηκε τη δημιουργία επιτροπής με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να αναζητηθούν συνολικές και όχι αποσπασματικές λύσεις.
Οι ασθενείς βλέπουν ήδη τις συνέπειες
Ο νέος πρόεδρος της ΟΣΑΚ, Μίλτος Μιλτιάδους, ανέφερε ότι το πρόβλημα της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού είναι ιδιαίτερα έντονο, όπως και οι ελλείψεις σε ιατρικές ειδικότητες που οδηγούν σε επιμήκυνση των λιστών αναμονής.
Στάθηκε επίσης στην ανάγκη εφαρμογής νομοθεσιών που έχουν ήδη ψηφιστεί, όπως αυτές που αφορούν την αποκατάσταση, την ανακουφιστική φροντίδα και την κατ’ οίκον νοσηλευτική.
Όπως σημειώθηκε, η μη εφαρμογή αυτών των υπηρεσιών αναγκάζει οικογένειες να πληρώνουν σημαντικά ποσά κάθε μήνα για φροντίδα που θα μπορούσε και θα έπρεπε να παρέχεται από το σύστημα.
Το ζητούμενο: από τις εκθέσεις στην πράξη
Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η κρίση στο υγειονομικό προσωπικό δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία. Αφορά τους ασθενείς, τις οικογένειες, την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και τελικά την ίδια την αντοχή των συστημάτων υγείας.
Η Έκθεση Φουρλά επιχειρεί να βάλει το ζήτημα σε ευρωπαϊκή τροχιά, όμως η κρίσιμη δοκιμασία θα είναι η υλοποίηση.
Για την Κύπρο, τα στοιχεία που παρατέθηκαν για τη νοσηλευτική δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό ούτε μελλοντικό. Είναι ήδη εδώ.
