Γράφει ο Παπα – Ράτσης
Υπήρχε μια εποχή –όχι και τόσο μακρινή– που η Κύπρος πρωταγωνιστούσε διεθνώς χάρη σε ένα βίντεο. Όχι τουριστικό, όχι επενδυτικό, αλλά αποκαλυπτικό. Ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που έδειχνε, με κάμερες και χαμόγελα, πώς λειτουργεί η εξουσία όταν νομίζει ότι δεν την κοιτά κανείς. Το βίντεο του Al Jazeera έγινε τότε συλλογικό τραύμα και εθνική ντροπή. Υποσχεθήκαμε –ως κοινωνία, ως κράτος, ως “δεν θα ξαναγίνει”– ότι αυτά ανήκουν στο παρελθόν. Ωστόσο εμείς εδώ είμαστε τόπος του ..μέλλοντος.
Να λοιπόν που, μετά από καιρό, ξαναβλέπουμε εικόνα. Μας είχε λείψει η κλειδαρότρυπα στην εξουσία. Είχαμε καιρό να αποκτήσουμε νέο οπτικοακουστικό υλικό. Είχαμε σχεδόν ξεχάσει πώς είναι να μην αρκεί μια ανακοίνωση Τύπου, αλλά να προηγείται ένα βίντεο. Με ήχο. Με πρόσωπα. Με υπαινιγμούς. Με βλέμματα που λένε περισσότερα απ’ όσα θα τολμούσε ποτέ να γράψει ένα δελτίο ειδήσεων. (και πρόσεξε το γράφεις διότι αλίμονο σου)
Το επίμαχο βίντεο φέρεται να καταγράφει συνομιλίες στις οποίες φέρονται να εμφανίζονται ή να αναφέρονται πρόσωπα με ιδιότητες όπως εν ενεργεία ή πρώην κυβερνητικός αξιωματούχος, άτομα από το στενό πολιτικό περιβάλλον της εκτελεστικής εξουσίας, σύμβουλοι με άτυπο αλλά ουσιαστικό ρόλο, καθώς και επιχειρηματίες ή μεσάζοντες που συζητούν χρηματοδοτήσεις και διευκολύνσεις με πολιτικό αντίκρισμα.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: δεν είμαστε δικαστήριο. Δεν αποδίδουμε ενοχές, δεν βγάζουμε αποφάσεις, δεν μοιράζουμε ποινές. Η εικόνα –όπως πάντα– μπορεί να κόβεται, να ράβεται, να ερμηνεύεται. Το μοντάζ είναι τέχνη και όπλο. Και η αλήθεια, συνήθως, είναι πιο σύνθετη από ένα βίντεο που “κυκλοφορεί”. Αυτά δεν είναι ξεπλύματα από μέρους μας (μακριά από εμάς), αλλά είναι μία τεχνολογική πραγματικότητα.
Όμως υπάρχει εκείνο το παλιό, κουρασμένο ρητό που αρνείται πεισματικά να πεθάνει: όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά. Κι αν δεν υπάρχει φωτιά, τότε κάποιος καίει «ξερά χόρτα» με ύποπτη επιμονή.
Η διαφθορά δεν είναι νέο φαινόμενο στο νησί. Δεν γεννήθηκε χθες, δεν ανήκει σε ένα κόμμα, ούτε σε μία κυβέρνηση. Είναι διαχρονική, πολυκομματική, ευέλικτη. Αλλάζει πρόσωπα, όχι συνήθειες. Αλλάζει χρώματα, όχι μηχανισμούς. Και το χειρότερο; Έχει γίνει σχεδόν οικεία. Τη συναντάμε με ένα σηκωμένο φρύδι, ένα “ε, ξέρεις πώς γίνονται αυτά”.
Γι’ αυτό και η στάση της κυβέρνησης –και όλων των εμπλεκομένων– δεν μπορεί να είναι αμυντική, ούτε ενοχλημένη. Δεν αρκεί το “θα διερευνηθεί”, ούτε το “εμπιστευόμαστε τους θεσμούς”. Αν πράγματι δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό να κρυφτεί, τότε η απάντηση οφείλει να είναι διαφάνεια χωρίς αστερίσκους. Όχι επιλεκτικές διαρροές. Όχι μισόλογα. Όχι επιθέσεις στους “σκοτεινούς κύκλους”.
Οι θεσμοί δεν προστατεύονται με σιωπή, αλλά με φως. Και η εμπιστοσύνη δεν απαιτείται· κερδίζεται.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν το συγκεκριμένο βίντεο λέει όλη την αλήθεια. Το πρόβλημα είναι ότι, μόλις το είδαμε, κανείς δεν έπεσε από τα σύννεφα.
Κι αυτό λέει περισσότερα για εμάς απ’ όσα θα ήθελε οποιαδήποτε κυβέρνηση να ακούσει.
Γιατί όταν η κοινωνία έχει εκπαιδευτεί να περιμένει τον καπνό, τότε η φωτιά έχει ήδη κάνει τη ζημιά της.
