Όταν τα έθιμα γίνονται πιο επικίνδυνα απ’ ό,τι σημαντικά
Γράφει ο Παπα – Ράτσης
Η αρχή του «έτσι το βρήκαμε»
Nαι υπάρχουν έθιμα τα οποία ζουν δεκαετίας μαζί μας αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όταν αυτά εξελίσσονται σε κάτι που μοιάζει με το αρχικό έθιμο αλλά πολύ πιο αμφιλεγόμενο και επικίνδυνο θα απολαμβάνει για πάντα την «ασυλία» του παραδοσιακού εθίμου.
«Έτσι το κάνουμε κάθε χρόνο», μια συνήθεια που πέρασε από γενιά σε γενιά χωρίς πολλές ερωτήσεις και μοιραία πλέον, το Πάσχα γεμίζει με κροτίδες, εκρήξεις και λαμπρατζιές που περισσότερο θυμίζουν πεδίο βολής παρά γιορτή.
Κάποτε ήταν έθιμο αλλά τώρα είναι κάτι άλλο — απλώς δεν το παραδεχόμαστε.
Τα “ατυχήματα” που δεν είναι ατυχήματα
Φέτος, ένας 11χρονος στην Πάφο τραυματίστηκε. Στην Ελλάδα, ανήλικοι με εγκαύματα, τραυματισμένα άκρα, πρόσωπα σημαδεμένα από εκρήξεις. Κάθε χρόνο τα ίδια. Και κάθε χρόνο τα λέμε «ατυχήματα», λες και είναι θέμα κακής στιγμής και όχι επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Όταν κάτι συμβαίνει ξανά και ξανά, δεν είναι ατυχία. Είναι αποτέλεσμα των δικών μας ενεργειών.
Η καθημερινότητα σε καθεστώς… έκρηξης
Κροτίδες «απολαμβάνουμε» οποιαδήποτε ώρα. Μεσημέρι, νύχτα, ξημερώματα. Κοντά δύο βδομάδες αυτό το βιολί. Μωρά που πετάγονται από τον ύπνο, άνθρωποι που δουλεύουν βάρδιες και δεν μπορούν να ξεκουραστούν, ηλικιωμένοι που τρομάζουν με κάθε θόρυβο. Και ζώα σε πανικός επειδή δεν αναγνωρίζουν τους ήχους και δεν ξέρουν να τους ερμηνεύσουν. Αλίμονο τι φτιάχνει το μυαλό τους. Αλλά εντάξει, δεν πειράζει: «Πάσχα είναι».
Οι φωτιές που “ελέγχονται”… μέχρι να μην ελέγχονται
Οι λαμπρατζιές έχουν τη δική τους λογική: ό,τι βρούμε, το καίμε. Ξύλα (από όπου κι αν προέρχονται), παλιά έπιπλα, βαμμένα υλικά, ακόμα και λάστιχα. Τοξικός καπνός, φωτιές που ξεφεύγουν, ζημιές σε κάδους, αυτοκίνητα, γειτονιές λες και είμαστε στη Βαστίλη στο πικ της επανάστασης ενώ την ίδια ώρα ένας ολόκληρος μηχανισμός να βρίσκεται σε επιφυλακή για να περιορίσει τις «παραδόσεις».
Μαθήματα που δεν θα έπρεπε να δίνονται
Όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται εν τούτοις είναι μία πραγματικότητα ότι μέρος των παιδιών μαθαίνουν ότι η παρανομία είναι διασκέδαση. Ότι οι αυτοσχέδιες κροτίδες, οι κλοπές ξύλων, οι συγκρούσεις με την αστυνομία είναι… μέρος ενός εποχικού παιχνιδιού. Όταν κάτι επαναλαμβάνεται και κανείς δεν το σταματά, γίνεται μία κανονικότητα. Και αυτή είναι η πιο επικίνδυνη συνήθεια απ’ όλες.
Και στο τέλος, τι μένει;
Ένα «έθιμο» που χρειάζεται νοσοκομεία, πυροσβεστική και συλλήψεις για να …διεκπεραιωθεί και να πούμε «και του χρόνου». Μια κοινωνία που ενοχλείται, φοβάται ή τραυματίζεται — αλλά συνεχίζει, διότι όπως είπαμε «έτσι το βρήκαμε».
Αν όμως για να κρατήσουμε μια παράδοση πρέπει να ανεχόμαστε κάθε Πάσχα αυτή την λεπτή γραμμή που δεν ξέρουμε πότε θα ξεπερατεί, τότε ίσως δεν μιλάμε πια για παράδοση αλλά για ένα κυριολεκτικό παιχνίδι με τη φωτιά.
Και κάποια στιγμή, καλό θα ήταν να διαλέξουμε: ή κρατάμε το νόημα των ημερών… ή κρατάμε όσα δάχτυλα ή ζωές μας απομείνουν.
