Οι Αμερικανοί πολίτες είδαν άμεσα τις πρώτες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, καθώς μέσα σε έναν μήνα η τιμή της βενζίνης αυξήθηκε πάνω από 30%. Ωστόσο, το πραγματικό βάρος των δαπανών αναμένεται να γίνει αισθητό το επόμενο διάστημα. Ακόμη και οι πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος προκαλούν ίλιγγο, κάνοντας προηγούμενες μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ να μοιάζουν συγκριτικά «φθηνές».
Όταν, στις πρώτες ημέρες των συγκρούσεων, ζητήθηκε από τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο της Επιτροπής Πιστώσεων της Βουλής, Τομ Κόουλ, να εκτιμήσει το κόστος, η απάντησή του ήταν χαρακτηριστικά σύντομη: «Πολύ!».
Ήδη, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι την πρώτη εβδομάδα δαπανήθηκαν 12 δισ. δολάρια, ενώ το Πεντάγωνο έκανε λόγο για 11,3 δισ. δολάρια. Παρ’ όλα αυτά, οι πραγματικές δαπάνες φαίνεται να είναι πολύ υψηλότερες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico από κύκλους κορυφαίων Ρεπουμπλικανών, οι ημερήσιες στρατιωτικές δαπάνες ενδέχεται να φτάνουν έως και τα 2 δισ. δολάρια — ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 23.000 δολάρια το δευτερόλεπτο.
Με βάση την εμπειρία από προηγούμενες στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ, το συνολικό κόστος της Επιχείρησης Epic Fury αναμένεται να ξεπεράσει κατά πολύ το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, με αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι το οικονομικό βάρος θα μετακυλιστεί και στις επόμενες γενιές.
«Αν η σύγκρουση παραταθεί για μήνες αντί για εβδομάδες, το κόστος θα εκτοξευθεί», δήλωσε στο Intercept ο αναλυτής πολιτικής Γκέιμπ Μέρφι από την οργάνωση Taxpayers for Common Sense.
Από την πλευρά του, ο οικονομικός διευθυντής του Υπουργείου Πολέμου, Τζουλς Χερστ, χαρακτήρισε την αρχική εκτίμηση των 11,3 δισ. ως «πρόχειρη».
Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) εκτιμά ότι μόνο οι πρώτες 12 ημέρες κόστισαν 16,5 δισ. δολάρια. Αν επαληθευτούν οι προβλέψεις ειδικών, τότε σε διάστημα ενός μήνα το κόστος θα μπορούσε να κυμανθεί μεταξύ 60 και 130 δισ. δολαρίων, ενώ σε πέντε εβδομάδες ενδέχεται να αγγίξει τα 175 δισ. «Δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το συνολικό κόστος», ανέφερε χαρακτηριστικά αξιωματούχος στο Intercept.
Τα τρισεκατομμύρια των προηγούμενων πολέμων
Η λέκτορας Δημόσιων Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, Λίντα Μπίλμες, επισημαίνει ότι το τελικό κόστος πιθανότατα θα ξεπεράσει κατά πολύ τις δημόσιες εκτιμήσεις, θυμίζοντας ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν.
«Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους είχε εκτιμήσει αρχικά ότι ο πόλεμος στο Ιράκ θα κόστιζε 40 δισ. δολάρια. Ωστόσο, μαζί με τον οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς καταλήξαμε ότι το πραγματικό κόστος έφτασε τουλάχιστον τα 3 τρισ. δολάρια, ενώ σήμερα υπολογίζεται ακόμη και στα 8 τρισ.», σημειώνει.
Υπενθυμίζεται ότι το κόστος μόνο των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε προηγούμενες μεγάλες συγκρούσεις ήταν ήδη τεράστιο (σε τιμές 2011):
- Πόλεμος της Κορέας: 341 δισ. δολ.
- Πόλεμος του Βιετνάμ: 738 δισ. δολ.
- Πόλεμος του Κόλπου (1991): 61 δισ. δολ.
- Πόλεμος στο Ιράκ (2003–2011): 760 δισ. δολ.
- Πόλεμος στο Αφγανιστάν: περίπου 0,93–0,95 τρισ. δολ.
Όπως τονίζει η Μπίλμες, «αντίστοιχα υψηλά κόστη έχουν ήδη αρχίσει να συσσωρεύονται και στον πόλεμο με το Ιράν». Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ δαπάνησαν 5 δισ. δολάρια για επιχειρήσεις κατά των Χούθι στην Υεμένη και για πλήγματα στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ η πρώτη εβδομάδα των επιχειρήσεων στο Ιράν κόστισε επιπλέον 11,3 δισ.
Η ίδια εκτιμά ότι τέσσερις μήνες πολέμου θα μπορούσαν εύκολα να φτάσουν τα 50 δισ. δολάρια, καθώς οι επιχειρήσεις εντείνονται.
Γιατί εκτοξεύεται το κόστος
Τα άμεσα δημοσιονομικά έξοδα αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής επιβάρυνσης. Όπως εξηγεί η Μπίλμες, οι πόλεμοι σε Ιράκ και Αφγανιστάν απέδειξαν ότι το μεγαλύτερο κόστος έρχεται αργότερα.
«Η αναπλήρωση οπλικών συστημάτων, οι παροχές προς βετεράνους και οι τόκοι του δημόσιου χρέους μπορούν να ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία», σημειώνει, προσθέτοντας ότι οι υποχρεώσεις αυτές παραμένουν ακόμη και μετά τη λήξη των συγκρούσεων.
Παράλληλα, η αντικατάσταση πυρομαχικών είναι ακριβότερη, ενώ η εντατική χρήση εξοπλισμού προκαλεί φθορές σε αεροσκάφη, πλοία και άλλα μέσα, αυξάνοντας σημαντικά τα κόστη συντήρησης και απομείωσης.
Υπενθυμίζεται ότι ήδη πριν από την έναρξη του πολέμου, ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ είχε φτάσει τα 1,5 τρισ. δολάρια — η μεγαλύτερη αύξηση από το 1951, στην αρχή του Πολέμου της Κορέας.
Το ενδεχόμενο χερσαίας επέμβασης
Σημαντικό είναι ότι οι παραπάνω εκτιμήσεις — έως 2 δισ. δολάρια ημερησίως — δεν περιλαμβάνουν το κόστος μιας πιθανής χερσαίας επιχείρησης στο Ιράν, η οποία θα αύξανε δραματικά τις δαπάνες.
Η Μπίλμες προειδοποιεί ότι το κόστος για τη φροντίδα των βετεράνων θα είναι τεράστιο. Περισσότεροι από 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί συμμετέχουν ήδη στην Επιχείρηση Epic Fury, με πολλούς να εκτίθενται σε τοξικές ουσίες.
«Όσοι εμφανίσουν προβλήματα υγείας θα δικαιούνται ισόβιες παροχές και ιατρική περίθαλψη», σημειώνει, εκτιμώντας ότι τουλάχιστον το ένα τρίτο αυτών ενδέχεται να χρειαστεί υποστήριξη, προσθέτοντας κόστος από 600 δισ. έως 1 τρισ. δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Οι υπολογισμοί αυτοί δεν λαμβάνουν υπόψη μια χερσαία εισβολή, ενώ ήδη οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί για 7,3 τρισ. δολάρια σε μελλοντικές παροχές αναπηρίας προς βετεράνους προηγούμενων πολέμων.
Γι’ αυτό και, όπως προειδοποιεί Αμερικανός αξιωματούχος, «το κόστος αυτού του πολέμου θα το πληρώνουν όχι μόνο τα παιδιά μου, αλλά και τα εγγόνια μου — και πιθανότατα και οι επόμενες γενιές».
