Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Οδηγείς σε έναν κυπριακό αυτοκινητόδρομο και αντικρίζεις μια γιγαντοπινακίδα στα εβραϊκά. Δεν διαφημίζει κάποιο προϊόν, ούτε μια τουριστική υπηρεσία. Πρόκειται για προεκλογικό μήνυμα Ισραηλινού πολιτικού, που απευθύνεται στους Ισραηλινούς ψηφοφόρους.
Aν ξλεπεράσουμε το πρώτο μούδιασμα και την αντανακλαστική απορία για το αν βρισκόμαστε στη σωστή χώρα, το πρώτο ερώτημα που σου έρχεται δεν είναι αν κάποιος είχε τα χρήματα να πληρώσει τον διαφημιστικό χώρο.
Το ερώτημα είναι αν τα χρήματα είναι το μόνο “εμπόδιο”.
Διότι το πορτοφόλι δεν μπορεί να είναι το μοναδικό κριτήριο για το τι επιτρέπεται να καταλαμβάνει τον δημόσιο χώρο ενός κυρίαρχου κράτους.
Αν συνέβαινε αλλού;
Ας κάνουμε ένα απλό νοητικό πείραμα.
Θα θεωρούσαμε φυσιολογικό να υψωθεί στο Λονδίνο μια γιγαντοπινακίδα Μαροκινού πολιτικού, γραμμένη στα αραβικά, που να καλεί τους Μαροκινούς της Αγγλίας να τον ψηφίσουν;
Δύσκολα.
Όχι επειδή οι χώρες αυτές είναι κλειστές απέναντι στους ξένους. Αλλά επειδή ο δημόσιος χώρος δεν αντιμετωπίζεται ως ένας ουδέτερος εμπορικός πίνακας όπου μπορεί να προβληθεί οτιδήποτε, αρκεί να πληρωθεί το αντίτιμο.
Άλλο οι επενδύσεις, άλλο η πολιτική παρουσία
Τα τελευταία χρόνια συζητείται όλο και περισσότερο η αυξανόμενη παρουσία Ισραηλινών επενδυτών στην Κύπρο. Άλλοι τη βλέπουν ως ευκαιρία, άλλοι με επιφυλάξεις.
Αυτό, όμως, είναι μια διαφορετική συζήτηση.
Η οικονομική δραστηριότητα είναι ένα πράγμα.
Η μεταφορά της πολιτικής ζωής μιας άλλης χώρας στον δημόσιο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Όταν μια ξένη εκλογική αναμέτρηση αποκτά ορατή παρουσία στους δρόμους μιας άλλης χώρας, εύλογα γεννιούνται ερωτήματα που ξεπερνούν την εμπορική διαφήμιση.
Τρία ερωτήματα που αξίζουν απάντηση
Η συγκεκριμένη πινακίδα οδηγεί σε τρία απλά ερωτήματα.
Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι μια κοινότητα ώστε να αποτελεί πλέον ξεχωριστό εκλογικό κοινό μέσα σε μια άλλη χώρα;
Πού τελειώνει η οικονομική δραστηριότητα και πού αρχίζει η πολιτική επιρροή;
Και, τελικά, θα αντιμετωπιζόταν με την ίδια φυσικότητα και κρατική ανοχή μια αντίστοιχη προεκλογική εκστρατεία οποιασδήποτε άλλης χώρας στην Κύπρο; π.χ. Μίας αραβόφωνης χώρας;
Δεν είναι καθόλου βέβαιο και αυτό το καθιστά ιδιαιτέρως ανησυχητικό.
Η σιωπή είναι κι αυτή μια στάση
Εξίσου ενδιαφέρον λοιπόν καθίσταται εκ των πραγμάτυων και μία άλλη διάκριση στην επίσημη στάση μας ως κράτος και λαός.
Την ώρα που χειρόγραφες διαμαρτυρίες για όσα συμβαίνουν στη Γάζα εξαφανίζονται από δημόσιους χώρους σχεδόν πριν προλάβουν να στεγνώσουν οι μπογιές που χρησιμοποιήθηκαν, μια οργανωμένη προεκλογική καμπάνια ξένου πολιτικού μπορεί να δεσπόζει σε γιγαντοπινακίδα κυπριακού αυτοκινητοδρόμου.
Δεν πρόκειται για σύγκριση των δύο μηνυμάτων.
Πρόκειται για τη διαφορετική αντιμετώπιση της παρουσίας τους στον δημόσιο χώρο.
Και αυτή η αντίθεση, προκαλεί δκαιολογημένα και απορίες και επίσης προκαλεί. Τελεία.
Η συζήτηση που πρέπει να γίνει
Η Κύπρος ήταν και πρέπει να παραμείνει μια ανοιχτή χώρα. Να προσελκύει επενδύσεις, επισκέπτες και ανθρώπους από κάθε γωνιά του κόσμου. Ιδικά και ιδιαίτερα αν με ρωτάς στους απελπισμένους ανθρώπους οι οποίοι κινδυνεύουν στις γενέτειρές τους.
Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στη φιλοξενία και στην οικειοποίηση του τόπου η οποία μοιάζει με κάτι πιο σοβαρό από την ενοικίαση μία πινακίδας.
Το θέμα δεν είναι το Ισραήλ. Αύριο θα μπορούσε να είναι οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Το θέμα είναι αν θεωρούμε φυσιολογικό ο δημόσιος χώρος της Κυπριακής Δημοκρατίας να χρησιμοποιείται για την προεκλογική εκστρατεία ξένων πολιτικών, χωρίς καν να ανοίγει δημόσια συζήτηση για το αν αυτό είναι θεμιτό και κυρίως επιτρεπτό.
Αν αυτή η εικόνα δεν μας προβληματίζει, τότε ίσως το ζήτημα δεν αφορά πια μία πινακίδα αλλά άλλες βουβές παραδοχές.
